Tác giả: Nguyễn Khải
Tóm tắt nội dung:
Bài viết là một bài văn nghị luận tự sự, trong đó tác giả chia sẻ khát vọng được sống là chính mình, sống toàn vẹn với bản thân.

Ý tưởng chính:Con người cần giữ được bản sắc riêng, không bị cuốn theo những áp lực xã hội hay định kiến xung quanh.
Mỗi người đều có những giá trị, niềm tin, ước mơ riêng. Việc từ bỏ chúng đồng nghĩa với mất đi sự toàn vẹn của bản thân.
Các ý phụ:Tác giả kể lại những trải nghiệm, quan sát thực tế, cho thấy xã hội thường đòi hỏi con người “phải theo” khuôn mẫu nhất định.
Nhấn mạnh rằng, sống đúng với mình không có nghĩa là ích kỷ, mà là tôn trọng bản thân để sống có giá trị và có trách nhiệm.
Thông điệp:Mỗi người cần dám sống thật với chính mình, dám bảo vệ niềm tin và lý tưởng của bản thân.
Sống toàn vẹn với chính mình là con đường dẫn đến hạnh phúc, nhân cách và ý nghĩa sống.

TÓM TẮT VĂN BẢN: "TÔI MUỐN ĐƯỢC LÀ TÔI TOÀN VẸN"
1. Bối cảnh đoạn trích
Sau một thời gian trú ngụ trong thân xác anh hàng thịt, linh hồn Trương Ba vốn thanh cao, nho nhã bắt đầu bị những bản năng tầm thường của thân xác điều khiển. Sự mâu thuẫn giữa phần hồn và phần xác lên đến đỉnh điểm, khiến Trương Ba rơi vào bi kịch đau đớn.

2. Cuộc đối thoại giữa Hồn và Xác
Hồn Trương Ba: Cố gắng tách ra khỏi xác để khẳng định sự độc lập và thanh cao của mình. Hồn cho rằng mình vẫn nguyên vẹn, còn cái xác chỉ là "âm u, đui mù", là vật chứa đựng thấp hèn.
Xác hàng thịt: Dùng những lý lẽ thực tế để chế giễu Hồn. Xác khẳng định hai bên không thể tách rời và chính Hồn cũng đã dần bị tha hóa, bắt đầu ham muốn những món ăn ngon, những thú vui trần tục của xác.
Kết quả: Hồn Trương Ba hoàn toàn thất thế, đau khổ và bế tắc vì không thể phủ nhận được những "đòi hỏi" của thân xác.
3. Nỗi đau khổ khi bị người thân xa lánh
Sự thay đổi của Trương Ba (trong thân xác hàng thịt) khiến những người thân yêu nhất không còn nhận ra ông:

Vợ Trương Ba: Muốn bỏ đi vì không chịu nổi sự lạ lẫm, thô lỗ của chồng mình hiện tại.
Cháu nội (Cái Gái): Quyết liệt từ chối ông, coi ông là kẻ làm gãy cây quý, làm hỏng kỷ niệm của ông nội nó.
Con dâu: Dù thương bố nhưng cũng đau xót nhận ra bố không còn là người hiền hậu như xưa nữa.
4. Quyết định giải thoát
Đứng trước sự đổ vỡ của các mối quan hệ và sự ghê tởm chính bản thân mình, Trương Ba gọi Đế Thích lên.

Đế Thích: Muốn Trương Ba tiếp tục sống, thậm chí gợi ý cho hồn Trương Ba nhập vào xác cu Tị vừa mới chết.
Trương Ba: Quyết liệt từ chối. Ông nhận ra rằng: "Không thể sống với bất cứ giá nào". Ông muốn được là mình một cách toàn vẹn, thống nhất giữa linh hồn và thể xác.
Kết cục: Trương Ba chấp nhận cái chết thực sự để hồn được thanh thản và để cu Tị được sống lại.

1. Bối cảnh
Sau khi chết oan do sai sót của Nam Tào, hồn Trương Ba – một người làm vườn thanh cao, nhân hậu – được tiên cờ Đế Thích cho sống lại trong thân xác của anh hàng thịt thô lỗ vừa mới qua đời. 
 
2. Bi kịch "Bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo"
Sự tha hóa: Trương Ba rơi vào bi kịch khi linh hồn thanh cao phải trú ngụ trong cái xác phàm tục. Những bản năng thấp kém của thân xác anh hàng thịt bắt đầu lấn át, khiến Trương Ba dần thay đổi tính nết, hành động thô bạo (như tát con trai, làm gãy tay cái diều của cháu nội).
Sự ruồng bỏ: Những người thân yêu (vợ, cháu gái, con dâu) dần trở nên xa lạ, sợ hãi và khinh ghét "ông Trương Ba" trong hình hài mới. Điều này khiến hồn Trương Ba vô cùng đau khổ và tuyệt vọng. 
 
3. Cuộc đối thoại và lựa chọn cuối cùng
Tranh biện với xác: Hồn Trương Ba và xác hàng thịt có cuộc đối thoại gay gắt. Xác hàng thịt chế giễu sự bất lực của linh hồn, khẳng định sức mạnh bản năng của mình.
Từ chối sự sống vay mượn: Trương Ba thắp hương gọi Đế Thích xuống. Dù Đế Thích khuyên ông nên chấp nhận thực tại vì "được sống là tốt rồi", Trương Ba dứt khoát từ chối với tuyên ngôn: "Tôi muốn được là tôi toàn vẹn".
Quyết định nhân văn: Đứng trước đề nghị sống lại trong xác cu Tị (một cậu bé vừa qua đời), Trương Ba đã từ chối. Ông yêu cầu Đế Thích trả lại sự sống cho cu Tị và chấp nhận cái chết vĩnh viễn để được giải thoát và giữ gìn phẩm giá. 
 
4. Ý nghĩa triết lý
Đoạn trích khẳng định: Sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được sống là chính mình, có sự hài hòa giữa linh hồn và thể xác. Sống vay mượn, giả dối hay để bản năng lấn át phần hồn thanh cao còn đáng sợ hơn cả cái chết.