Sự phân hóa địa hình ở Bắc Mỹ

Địa hình Bắc Mỹ có sự phân hóa rõ rệt theo hướng từ tây sang đông, gồm ba khu vực địa hình chính:

Thứ nhất, hệ thống núi cao ở phía Tây.
Đây là khu vực địa hình trẻ, cao và đồ sộ, tiêu biểu là hệ thống Cooc-đi-e (Cordillera). Khu vực này gồm nhiều dãy núi cao, cao nguyên và bồn địa xen kẽ nhau. Địa hình bị chia cắt mạnh, nhiều núi lửa và động đất.

Thứ hai, vùng đồng bằng rộng lớn ở trung tâm.
Nằm giữa hai hệ thống núi lớn, khu vực này có địa hình tương đối thấp và bằng phẳng. Tiêu biểu là đồng bằng Trung tâm và đồng bằng ven vịnh Mê-hi-cô. Đây là vùng đất màu mỡ, thuận lợi cho phát triển nông nghiệp.

Thứ ba, miền núi và cao nguyên cổ ở phía Đông.
Khu vực này gồm dãy núi A-pa-lat (Appalachian) và các cao nguyên thấp. Địa hình đã bị bào mòn mạnh nên thấp và thoải hơn so với vùng núi phía Tây.

Tóm lại, địa hình Bắc Mỹ phân hóa thành ba khu vực chính: núi cao ở phía Tây, đồng bằng ở trung tâm và núi thấp – cao nguyên ở phía Đông, tạo nên sự đa dạng về tự nhiên và ảnh hưởng lớn đến khí hậu, sông ngòi cũng như sự phát triển kinh tế của khu vực.

Địa hình Bắc Mỹ có cấu trúc khá đơn giản nhưng sự phân hóa lại rất rõ ràng theo chiều từ Tây sang Đông. Chúng ta có thể chia địa hình khu vực này thành ba bộ phận chính:

1. Hệ thống núi Cooc-đi-e (Cordillera) ở phía Tây
Đây là miền địa hình chiếm ưu thế ở phía Tây, chạy dọc theo mép bờ biển phía Thái Bình Dương.

Đặc điểm: Là hệ thống núi trẻ, cao và đồ sộ nhất châu lục, kéo dài hơn 9.000 km.
Cấu trúc: Gồm nhiều dãy núi chạy song song (như dãy Sierra Nevada, dãy Cascade), xen giữa là các cao nguyên và bồn địa (như bồn địa Lớn, cao nguyên Colorado).
Giá trị: Nơi đây tập trung nhiều khoáng sản như đồng, vàng, và có tiềm năng thủy điện lớn.
2. Miền đồng bằng trung tâm
Nằm ở giữa hệ thống Cooc-đi-e và dãy A-pa-lat, trải dài từ Bắc Băng Dương đến vịnh Mê-hi-cô.

Đặc điểm: Địa hình tựa như một lòng chảo khổng lồ, cao ở phía Bắc và Tây Bắc, thấp dần về phía Nam và Đông Nam.
Cấu trúc: Gồm các đồng bằng lớn như đồng bằng Great Plains, đồng bằng Trung tâm và đồng bằng ven vịnh Mê-hi-cô.
Hệ thống sông ngòi: Có hệ thống sông Mi-xi-xi-pi và Mi-xu-ri bồi đắp phù sa màu mỡ, cùng hệ thống Ngũ Hồ (Great Lakes) có giá trị giao thông và thủy lợi cao.
3. Miền núi già A-pa-lat và cao nguyên ở phía Đông
Đây là miền địa hình nằm sát bờ biển Đại Tây Dương.

Dãy núi già A-pa-lat: Nằm ở phía Đông Nam, là dãy núi cổ đã bị bào mòn mạnh nên đỉnh tròn, sườn thoải, độ cao trung bình thấp. Nơi đây có trữ lượng than đá rất lớn.
Sơn nguyên La-bra-đo: Nằm ở phía Đông Bắc (thuộc Ca-na-đa), là một vùng cao nguyên đá cổ với bề mặt tương đối bằng phẳng.