- Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40 - 43 sau Công nguyên) là cuộc khởi nghĩa đầu tiên trong lịch sử Việt Nam do phụ nữ lãnh đạo, nhằm đánh đuổi quân Đông Hán (Trung Quốc) về nước.
- Dưới đây là những người tham gia tiêu biểu nhất:
1. Người lãnh đạo cao nhất
- Trưng Trắc: Chị cả, con gái Lạc tướng huyện Mê Linh. Bà là người trực tiếp phất cờ khởi nghĩa để đền nợ nước, trả thù nhà (chồng bà là Thi Sách bị Thái thú Tô Định giết hại).
- Trưng Nhị: Em gái của Trưng Trắc, người sát cánh cùng chị trong suốt quá trình chuẩn bị và chiến đấu.
2. Các nữ tướng tiêu biểu (Hệ thống "Thập bát mã nghệ")
- Cuộc khởi nghĩa hội tụ rất nhiều nữ tướng tài giỏi từ khắp các vùng miền:
+ Lê Chân: Người khai phá vùng đất Hải Phòng ngày nay, lập ra làng An Biên và luyện tập nghĩa binh.
+ Thánh Thiên: Nữ tướng tài ba vùng Bắc Ninh, được Trưng Vương phong là "Thánh Thiên Công chúa".
+ Bát Nàn (Thục Nương): Nữ tướng vùng Thái Bình, người có thù sâu với quân Hán và đem quân về tụ nghĩa tại Mê Linh.
+ Thiều Hoa: Nữ tướng vùng Phú Thọ, người có công lớn trong việc huấn luyện quân đội.
+ Nàng Nội: Nữ tướng vùng Bạch Hạc (Việt Trì).
3. Những tướng lĩnh và người ủng hộ khác
- Thi Sách: Chồng bà Trưng Trắc. Dù bị giết trước khi khởi nghĩa chính thức bùng nổ, nhưng tinh thần và cái chết của ông chính là ngòi nổ quan trọng thúc đẩy Trưng Trắc hành động.
- Ông Cống, Ông Lôi: Các tướng lĩnh nam tham gia hỗ trợ hai bà.
- Nhân dân: Lực lượng quan trọng nhất là hàng vạn người dân từ các vùng Giao Chỉ, Cửu Chân,  Nhật Nam và Hợp Phố đã đồng lòng đứng lên hưởng ứng.
=> Kết quả và Ý nghĩa
- Kết quả: Nghĩa quân nhanh chóng làm chủ 65 huyện thành (toàn bộ vùng đất Âu Lạc cũ). Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh.
- Ý nghĩa: Khẳng định sức mạnh, ý chí độc lập của dân tộc Việt Nam và vai trò to lớn của phụ nữ trong lịch sử giữ nước.