Phong trào Tây Sơn (1771 - 1802) không chỉ là một cuộc khởi nghĩa nông dân đơn thuần mà còn là một trang sử hào hùng, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình lịch sử Việt Nam. Vai trò của phong trào này được thể hiện qua hai khía cạnh lớn: Thống nhất đất nước và Bảo vệ Tổ quốc.
1. Vai trò trong sự nghiệp thống nhất đất nước
- Trước khi phong trào Tây Sơn bùng nổ, đất nước bị chia cắt kéo dài hơn 200 năm bởi các tập đoàn phong kiến (Đàng Trong - Chúa Nguyễn, Đàng Ngoài - Chúa Trịnh).
- Lật đổ các tập đoàn phong kiến:
+ Năm 1777: Lật đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong.
+ Năm 1786: Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc, lật đổ chúa Trịnh.
+ Năm 1788: Lật đổ hoàn toàn nhà Lê.
- Xóa bỏ ranh giới chia cắt: Phong trào đã xóa bỏ sông Gianh và lũy Thầy - những biểu tượng chia cắt đất nước, đặt nền móng vững chắc cho việc tái thiết lập một quốc gia thống nhất sau nhiều thế kỷ phân tranh.
2. Vai trò trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc
- Dưới sự lãnh đạo thiên tài của Quang Trung - Nguyễn Huệ, quân Tây Sơn đã đập tan các cuộc xâm lược từ cả phía Nam lẫn phía Bắc, giữ vững độc lập dân tộc.
+ Kháng chiến chống quân Xiêm (1784 - 1785)
+ Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút: Chỉ trong một trận quyết chiến trên sông Tiền, Nguyễn Huệ đã tiêu diệt 5 vạn quân Xiêm. Đây là một trong những trận thủy chiến lẫy lừng nhất lịch sử, khiến quân Xiêm "sợ Tây Sơn như sợ cọp".
+ Kháng chiến chống quân Thanh (1788 - 1789)
+ Chiến dịch thần tốc Đại phá quân Thanh: Với cuộc hành quân thần tốc từ Phú Xuân ra Thăng Long, quân Tây Sơn đã quét sạch 29 vạn quân Thanh.
+ Trận Ngọc Hồi - Đống Đa: Sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu, quân Tây Sơn giành thắng lợi hoàn toàn, giải phóng kinh thành Thăng Long, bảo vệ vẹn toàn bờ cõi phía Bắc.
3. Những đóng góp về xây dựng đất nước (Thời kỳ hậu chiến)
- Sau khi lên ngôi, vua Quang Trung đã thực hiện nhiều chính sách tiến bộ để củng cố nền độc lập và thống nhất:
+ Chiếu khuyến nông: Phục hồi sản xuất nông nghiệp sau chiến tranh.
+ Chiếu lập học: Đề cao giáo dục, đưa chữ Nôm trở thành ngôn ngữ chính thức trong thi cử và hành chính (thể hiện tinh thần dân tộc cao độ).
+ Mở cửa giao thương: Khuyến khích buôn bán với nước ngoài, giúp kinh tế phục hồi.
=> Tổng kết: "Phong trào Tây Sơn đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử: Chấm dứt thời kỳ phân tranh kéo dài, bảo vệ nền độc lập trước những kẻ thù hùng mạnh, và mở ra một giai đoạn phát triển mới cho dân tộc với tinh thần tự cường mạnh mẽ."

$\color{blue}{\text{1. Vai trò trong sự nghiệp thống nhất đất nước}}$
$\color{blue}{\text{Trước khi phong trào Tây Sơn nổ ra, đất nước bị chia cắt kéo dài hơn hai thế kỷ bởi sự tranh giành quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến.}}$

$\color{blue}{\textbf{Lật đổ các tập đoàn phong kiến phản động:}}$

$\color{blue}{\text{Năm 1777: Lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong.}}$
$\color{blue}{\text{Năm 1786: Lật đổ chúa Trịnh ở Đàng Ngoài.}}$
$\color{blue}{\text{Năm 1788: Xóa bỏ hoàn toàn vương triều Lê đã suy tàn.}}$
$\color{blue}{\textbf{Đặt nền móng cho sự thống nhất:}}$

$\color{blue}{\text{Việc xóa bỏ ranh giới sông Gianh và các lũy thầy đã chấm dứt tình trạng chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài. Phong trào Tây Sơn đã quy tụ dải đất từ Nam chí Bắc về một mối, tạo tiền đề quan trọng cho công cuộc đại thống nhất của dân tộc về sau.}}$

$\color{blue}{\text{2. Vai trò trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc}}$
$\color{blue}{\text{Trong lúc đất nước đang có biến động, quân ngoại xâm đã lợi dụng thời cơ để tràn vào. Nghĩa quân Tây Sơn đã thực hiện hai cuộc kháng chiến vĩ đại:}}$

$\color{blue}{\textbf{Kháng chiến chống quân Xiêm (1785):}}$

$\color{blue}{\text{Với trận thủy chiến \textbf{Rạch Gầm - Xoài Mút} lừng lẫy, Nguyễn Huệ đã tiêu diệt 5 vạn quân Xiêm, đập tan âm mưu xâm lược của kẻ thù từ phía Nam.}}$
$\color{blue}{\textbf{Kháng chiến chống quân Thanh (1789):}}$

$\color{blue}{\text{Với cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng \textbf{Ngọc Hồi - Đống Đa} vang dội vào dịp Tết Kỷ Dậu, 29 vạn quân Thanh đã bị quét sạch khỏi bờ cõi chỉ trong 5 ngày.}}$

$\color{blue}{\text{3. Những đóng góp về mặt xây dựng đất nước (Triều đại Quang Trung)}}$
$\color{blue}{\text{Sau khi giành độc lập, vua Quang Trung đã ban hành nhiều chính sách tiến bộ nhằm phục hồi kinh tế và văn hóa:}}$

$\color{blue}{\textbf{Kinh tế:}\text{ Ban hành "Chiếu khuyến nông" để khôi phục sản xuất, giảm thuế, mở cửa buôn bán với nước ngoài.}}$
$\color{blue}{\textbf{Văn hóa - Giáo dục:}\text{ Ban hành "Chiếu lập học", đề cao \textbf{chữ Nôm} làm văn tự chính thức của quốc gia, khẳng định lòng tự tôn dân tộc.}}$

$\color{blue}{\text{Tổng kết}}$
$\color{blue}{\text{Phong trào Tây Sơn không chỉ là một cuộc khởi nghĩa nông dân đơn thuần mà đã phát triển thành một phong trào giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước quy mô lớn. Tên tuổi của vua Quang Trung gắn liền với những chiến công hiển hách, bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền và mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng cho lịch sử nước nhà thế kỷ XVIII.}}$