- Tình hình kinh tế nước ta từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII có những biến động và bước phát triển rất đặc biệt. Đây là giai đoạn đất nước bị chia cắt thành Đàng Ngoài (chúa Trịnh) và Đàng Trong (chúa Nguyễn), tạo nên những sắc thái kinh tế khác biệt nhưng cũng đầy sôi động.
1. Nông nghiệp: Sự đối lập giữa hai miền
- Ở Đàng Ngoài: Nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Do chiến tranh kéo dài, ruộng đất công bị cường hào đem bán hoặc biến thành ruộng tư. Hệ thống đê điều không được chăm sóc thường xuyên dẫn đến lụt lội, mất mùa, khiến đời sống nông dân rất cực khổ.
- Ở Đàng Trong: Ngược lại, nông nghiệp phát triển mạnh mẽ. Các chúa Nguyễn tích cực khuyến khích khai hoang, lập làng xóm mới tại vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nhờ đất đai phì nhiêu và chính sách nới lỏng, năng suất lúa gạo rất cao, biến nơi đây thành "vựa lúa" lớn của cả nước.
2. Thủ công nghiệp: Đạt đến trình độ tinh xảo
- Thủ công nghiệp thời kỳ này phát triển rực rỡ với sự xuất hiện của nhiều làng nghề nổi tiếng còn tồn tại đến tận ngày nay:
+ Các làng nghề tiêu biểu: Gốm Bát Tràng (Hà Nội), gốm Thổ Hà (Bắc Giang), dệt lụa La Khê (Hà Nội), rèn sắt Nho Lâm (Nghệ An), đúc đồng đồng nát...
+ Kỹ thuật: Sản phẩm thủ công đạt trình độ cao về thẩm mỹ và chất lượng, không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực.
3. Thương nghiệp: Thời hoàng kim của "Phố Hiến - Hội An"
- Đây là điểm sáng nhất trong kinh tế thế kỷ XVI - XVIII với sự bùng nổ của cả nội thương và ngoại thương.
- Nội thương: Chợ làng, chợ huyện mọc lên khắp nơi. Việc buôn bán giữa miền xuôi và miền ngược, giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài vẫn diễn ra dù có sự chia cắt về chính trị.
- Ngoại thương: Việt Nam trở thành một "trạm dừng chân" quan trọng trên tuyến hàng hải quốc tế.
- Thương nhân các nước phương Đông (Trung Quốc, Nhật Bản, Xiêm...) và phương Tây (Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp...) đến buôn bán tấp nập.
- Họ mua tơ lụa, đường, trầm hương, đồ gốm và bán cho ta vũ khí, thuốc súng, len dạ, bạc...
- Sự hưng khởi của các đô thị: * Đàng Ngoài: Thăng Long (Kẻ Chợ) sầm uất với "36 phố phường", Phố Hiến (Hưng Yên) là trung tâm giao thương lớn thứ hai ("Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến").
- Đàng Trong: Hội An (Quảng Nam) trở thành thương cảng quốc tế lớn nhất, Thanh Hà (Thừa Thiên Huế) và Gia Định (Sài Gòn) cũng phát triển mạnh.
4. Nhận xét chung
Kinh tế giai đoạn này có sự chuyển mình từ kinh tế tự cung tự cấp sang kinh tế hàng hóa. Sự xuất hiện của các thương nhân phương Tây đã mang đến những hơi thở mới về kỹ thuật và hàng hóa, dù đến nửa sau thế kỷ XVIII, do chính sách "bế quan tỏa cảng" của các chính quyền phong kiến, ngoại thương bắt đầu sa sút.

 
 

. Nông nghiệp: Sự đối lập giữa Đàng Ngoài và Đàng Trong
Đàng Ngoài (phía Bắc): Do xung đột kéo dài và chính quyền sa sút, sản xuất nông nghiệp thường xuyên gặp khó khăn, sa sút nghiêm trọng. Tình trạng nông dân mất ruộng, ruộng công bị biến thành ruộng tư diễn ra phổ biến.
Đàng Trong (phía Nam): Phát triển mạnh mẽ nhờ công cuộc khai hoang mở rộng vùng đất mới màu mỡ (nhất là vùng Nam Bộ). Khí hậu thuận lợi, diện tích đất canh tác tăng nhanh giúp sản lượng nông nghiệp đạt mức cao. 
 
2. Thủ công nghiệp: Xuất hiện nhiều làng nghề truyền thống
Nhiều làng nghề thủ công nổi tiếng hình thành và phát triển rực rỡ như: gốm Bát Tràng (Hà Nội), dệt La Khê (Hà Nội), rèn sắt Nho Lâm (Nghệ An), mía đường ở Quảng Nam.
Trình độ kĩ thuật của người thợ thủ công được nâng cao, sản phẩm không chỉ phục vụ trong nước mà còn để xuất khẩu. 
 
3. Thương nghiệp: Mở cửa và phát triển rực rỡ
Đây là thời kì phát triển nhất của ngoại thương trong lịch sử phong kiến Việt Nam. 
Ngoại thương: Các thương nhân từ Trung Quốc, Nhật Bản và đặc biệt là các nước phương Tây (Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp) tìm đến giao thương rất nhộn nhịp. Các mặt hàng xuất khẩu chính là tơ lụa, gốm sứ, lâm sản, đường.
Thương điếm: Một số quốc gia phương Tây đã được phép lập thương điếm (trạm buôn bán) tại các cửa biển lớn để giao thương lâu dài. 
 
4. Sự hưng khởi của các đô thị
Sự phát triển mạnh mẽ của thương nghiệp đã thúc đẩy nhiều đô thị phồn vinh: 
Đàng Ngoài: Thăng Long (được gọi là Kẻ Chợ với 36 phố phường nhộn nhịp) và Phố Hiến (Hưng Yên) là những trung tâm buôn bán lớn nhất.
Đàng Trong: Hội An (Quảng Nam), Thanh Hà (Thừa Thiên Huế) và Gia Định trở thành những thương cảng quan trọng, sầm uất bậc nhất khu vực. 
Kết luận: Dù chịu ảnh hưởng của các cuộc nội chiến, kinh tế Đại Việt thế kỉ XVI-XVIII vẫn đạt được những bước tiến vượt bậc, đặc biệt là việc hội nhập vào hệ thống giao thương toàn cầu thông qua mối quan hệ với các thương nhân Á - Âu. 

Tình hình kinh tế nước ta từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII:

Nông nghiệp: Vẫn là ngành kinh tế chủ yếu. Người dân tiếp tục khai hoang, mở rộng ruộng đất và trồng lúa nước. Tuy nhiên do chiến tranh giữa các tập đoàn phong kiến nên nông nghiệp có lúc bị ảnh hưởng.
Thủ công nghiệp: Có nhiều bước phát triển. Nhiều nghề thủ công như dệt vải, làm gốm, đúc đồng, làm giấy, làm đường… ngày càng phát triển. Xuất hiện nhiều làng nghề thủ công nổi tiếng.
Thương nghiệp: Buôn bán trong nước và với nước ngoài khá phát triển. Nhiều chợ và đô thị buôn bán hình thành, nổi bật như Phố Hiến và Hội An, nơi giao thương với thương nhân Trung Quốc, Nhật Bản và các nước phương Tây.
👉 Kết luận: Trong các thế kỉ XVI – XVIII, kinh tế nước ta nhìn chung vẫn phát triển, đặc biệt là thủ công nghiệp và thương nghiệp, dù đôi lúc bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.