1. Trình bày hiện tượng núi lửa
- Núi lửa là hiện tượng phun trào mắc ma (đá nóng chảy) từ dưới sâu lòng đất lên bề mặt Trái Đất qua các vết nứt của vỏ Trái Đất.
- Nguyên nhân: Do nhiệt độ và áp suất trong lòng đất rất lớn làm đá nóng chảy thành mắc ma. Khi áp suất này đủ mạnh, mắc ma sẽ phá vỡ các lớp đất đá phía trên và phun trào ra ngoài. Hiện tượng này thường xảy ra ở nơi tiếp giáp giữa các mảng kiến tạo.
- Quá trình phun trào:
+ Trước khi phun trào, thường có các dấu hiệu như động đất nhẹ, tiếng nổ trong lòng đất hoặc khói bụi bốc lên từ đỉnh núi.
+ Khi phun, núi lửa thoát ra các sản phẩm như: dung nham (mắc ma đã lên bề mặt), tro bụi, hơi nước và các loại khí độc (CO₂, SO₂).
- Phân loại:
+ Núi lửa đang hoạt động: Là những núi lửa vẫn đang phun trào hoặc mới phun trào gần đây.
+ Núi lửa tắt: Đã ngừng hoạt động từ lâu (ví dụ: các núi lửa ở Tây Nguyên Việt Nam).
- Tác động:
+ Tiêu cực: Gây thiệt hại về người và của, hủy diệt môi trường sống, gây ô nhiễm không khí.
+ Tích cực: Sau khi dung nham phân hủy sẽ tạo nên vùng đất đỏ bazơ màu mỡ (rất tốt cho trồng cây công nghiệp); tạo ra các nguồn năng lượng địa nhiệt và cảnh quan du lịch.
2. Giải thích tại sao nhiệt độ không khí cao nhất vào lúc 13 - 14 giờ (không phải 12 giờ)
- Có một sự nhầm lẫn phổ biến là nhiệt độ cao nhất vào lúc 12 giờ trưa (khi Mặt Trời ở đỉnh điểm). Tuy nhiên, thực tế nhiệt độ không khí đạt mức cao nhất vào khoảng 13 - 14 giờ, vì các lý do sau:
- Quá trình hấp thụ và bức xạ nhiệt: Không khí không trực tiếp hấp thụ nhiệt từ tia sáng Mặt Trời mà hấp thụ nhiệt từ bức xạ của bề mặt Trái Đất.
- Sự chậm trễ về thời gian:
+ Vào lúc 12 giờ trưa, bức xạ Mặt Trời mạnh nhất, bề mặt đất hấp thụ nhiệt tối đa nhưng chưa kịp truyền hết nhiệt năng đó vào không khí.
+ Sau 12 giờ, mặt đất bắt đầu tỏa nhiệt (bức xạ ngược) mạnh mẽ vào khí quyển.
+ Đến khoảng 13 - 14 giờ, lượng nhiệt mà không khí nhận được từ mặt đất cộng với lượng nhiệt + + Mặt Trời vẫn đang chiếu xuống đạt đến mức tích lũy cực đại.
=> Kết luận: Do mặt đất cần có thời gian để hấp thụ nhiệt rồi mới bức xạ lại vào không khí, nên nhiệt độ không khí luôn có một độ trễ nhất định so với thời điểm Mặt Trời chiếu sáng mạnh nhất.