Việc môi trường hoang mạc chiếm diện tích lớn tại Châu Phi (đặc biệt là hoang mạc Sahara - hoang mạc lớn nhất thế giới) không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của sự kết hợp giữa vị trí địa lý, hình dạng lãnh thổ và các điều kiện tự nhiên đặc thù.
- Dưới đây là 4 nguyên nhân chính giải thích cho hiện tượng này:
1. Vị trí địa lý nằm trong vùng nội chí tuyến
+ Châu Phi là châu lục có phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai đường chí tuyến (Chí tuyến Bắc và Chí tuyến Nam).
+ Đây là khu vực chịu ảnh hưởng của khối khí áp cao chí tuyến. Tại đây, không khí bị nén xuống, rất khó để ngưng tụ thành hơi nước gây mưa.
+ Lượng mưa cực thấp khiến cho độ ẩm luôn ở mức tối thiểu, tạo điều kiện cho sự hình thành hoang mạc.
2. Kích thước lục địa rộng lớn và hình dạng khối
+ Châu Phi có diện tích rất rộng lớn, đặc biệt là ở phần Bắc Phi.
+ Bờ biển ít bị chia cắt: Châu Phi có rất ít các vũng, vịnh hoặc bán đảo ăn sâu vào nội địa. Do đó, mặc dù bao quanh là biển và đại dương, nhưng gió mang hơi ẩm từ biển rất khó có thể len lỏi sâu vào trong đất liền. Càng vào sâu nội địa, tính chất khô hạn càng trở nên khắc nghiệt.
3. Ảnh hưởng của các dòng biển lạnh
+ Chạy dọc sát bờ biển Châu Phi có các dòng biển lạnh chảy qua:
+ Dòng biển lạnh Canari (ở phía Tây Bắc) và dòng biển lạnh Benguela (ở phía Tây Nam).
+ Cơ chế: Nước biển lạnh làm cho không khí phía trên mặt biển bị lạnh đi, hơi nước ngưng kết ngay trên mặt biển tạo thành sương mù, nhưng khi vào đến đất liền thì không khí trở nên khô nóng, không thể gây mưa cho vùng ven bờ. Đây là lý do các hoang mạc (như Sahara hay Namib) lan ra tận sát bờ biển.
4. Hệ thống gió tín phong (Gió Mậu dịch)
+ Châu Phi nằm trong khu vực hoạt động của gió Tín phong thổi từ các dãy áp cao chí tuyến về phía Xích đạo.
+ Gió này thổi từ lục địa Á - Âu sang (ở Bắc Phi) nên mang tính chất khô và nóng, không mang theo hơi ẩm, khiến cho tình trạng hạn hán kéo dài và hoang mạc hóa lan rộng.

Môi trường hoang mạc chiếm diện tích khá lớn ở châu Phi là do nhiều nguyên nhân tự nhiên kết hợp, chủ yếu là:

Vị trí địa lí

Phần lớn lãnh thổ châu Phi nằm giữa hai chí tuyến, nơi có áp cao cận chí tuyến hoạt động mạnh.
Áp cao làm không khí khô, ít mưa → dễ hình thành hoang mạc.
Ảnh hưởng của dòng biển lạnh

Các dòng biển lạnh như Ca-na-ri (phía tây bắc) và Ben-ghê-la (phía tây nam) làm không khí ven biển lạnh và khô.
Không khí khó bốc hơi → mưa rất ít, hình thành hoang mạc ven biển.
Địa hình rộng lớn, ít chắn gió

Châu Phi có địa hình cao nguyên rộng, ít dãy núi cao chắn gió ẩm từ đại dương vào sâu trong lục địa.
Gió khô dễ lan rộng → mở rộng vùng hoang mạc.
Lãnh thổ rộng, xa biển

Nhiều khu vực nằm sâu trong lục địa, xa nguồn ẩm từ đại dương nên lượng mưa rất thấp.
👉 Kết luận: Do vị trí địa lí đặc biệt, tác động của áp cao chí tuyến, dòng biển lạnh và đặc điểm địa hình, nên môi trường hoang mạc chiếm diện tích lớn ở châu Phi (tiêu biểu là hoang mạc Xa-ha-ra).

Môi trường hoang mạc chiếm diện tích khá lớn ở châu Phi là do nhiều nguyên nhân tự nhiên kết hợp, chủ yếu là:

Vị trí địa lí

Phần lớn lãnh thổ châu Phi nằm giữa hai chí tuyến, nơi có áp cao cận chí tuyến hoạt động mạnh.
Áp cao làm không khí khô, ít mưa → dễ hình thành hoang mạc.
Ảnh hưởng của dòng biển lạnh

Các dòng biển lạnh như Ca-na-ri (phía tây bắc) và Ben-ghê-la (phía tây nam) làm không khí ven biển lạnh và khô.
Không khí khó bốc hơi → mưa rất ít, hình thành hoang mạc ven biển.
Địa hình rộng lớn, ít chắn gió

Châu Phi có địa hình cao nguyên rộng, ít dãy núi cao chắn gió ẩm từ đại dương vào sâu trong lục địa.
Gió khô dễ lan rộng → mở rộng vùng hoang mạc.
Lãnh thổ rộng, xa biển

Nhiều khu vực nằm sâu trong lục địa, xa nguồn ẩm từ đại dương nên lượng mưa rất thấp.
- Kết luận: Do vị trí địa lí đặc biệt, tác động của áp cao chí tuyến, dòng biển lạnh và đặc điểm địa hình, nên môi trường hoang mạc chiếm diện tích lớn ở châu Phi (tiêu biểu là hoang mạc Xa-ha-ra

Môi trường hoang mạc chiếm diện tích khá lớn trên lãnh thổ châu Phi do nhiều nguyên nhân tự nhiên kết hợp, chủ yếu là:

Thứ nhất, vị trí địa lí.
Châu Phi nằm chủ yếu giữa hai chí tuyến, nơi chịu ảnh hưởng của đai áp cao cận chí tuyến. Ở khu vực này, không khí thường khô và ít mưa, tạo điều kiện hình thành và mở rộng các hoang mạc lớn như Xa-ha-ra.

Thứ hai, ảnh hưởng của dòng biển lạnh.
Các dòng biển lạnh như Canari (phía tây bắc) và Benguela (phía tây nam) làm không khí ven biển khô, hạn chế mưa, góp phần hình thành các hoang mạc ven biển như Namib.

Thứ ba, địa hình và gió.
Địa hình cao nguyên rộng lớn, ít dãy núi chắn gió mang hơi ẩm từ biển vào sâu trong lục địa, khiến lượng mưa ở nhiều khu vực rất thấp. Ngoài ra, gió thổi từ lục địa ra biển càng làm không khí khô hơn.

Thứ tư, lục địa rộng và ít chịu ảnh hưởng của biển.
Phần lớn nội địa châu Phi nằm xa biển nên ít được điều hòa khí hậu, dẫn đến thời tiết khô nóng kéo dài.

👉 Kết luận: Do nằm trong đai khí áp cao, chịu ảnh hưởng của dòng biển lạnh, địa hình và vị trí lục địa rộng, nên môi trường hoang mạc chiếm diện tích rất lớn ở châu Phi.

Môi trường hoang mạc chiếm diện tích khá lớn ở châu Phi là do nhiều nguyên nhân tự nhiên kết hợp, chủ yếu là:

Vị trí địa lí

Phần lớn lãnh thổ châu Phi nằm giữa hai chí tuyến, nơi có áp cao cận chí tuyến hoạt động mạnh.
Áp cao làm không khí khô, ít mưa → dễ hình thành hoang mạc.
Ảnh hưởng của dòng biển lạnh

Các dòng biển lạnh như Ca-na-ri (phía tây bắc) và Ben-ghê-la (phía tây nam) làm không khí ven biển lạnh và khô.
Không khí khó bốc hơi → mưa rất ít, hình thành hoang mạc ven biển.
Địa hình rộng lớn, ít chắn gió

Châu Phi có địa hình cao nguyên rộng, ít dãy núi cao chắn gió ẩm từ đại dương vào sâu trong lục địa.
Gió khô dễ lan rộng → mở rộng vùng hoang mạc.
Lãnh thổ rộng, xa biển

Nhiều khu vực nằm sâu trong lục địa, xa nguồn ẩm từ đại dương nên lượng mưa rất thấp.
👉 Kết luận: Do vị trí địa lí đặc biệt, tác động của áp cao chí tuyến, dòng biển lạnh và đặc điểm địa hình, nên môi trường hoang mạc chiếm diện tích lớn ở châu Phi (tiêu biểu là hoang mạc Xa-ha-ra)