Câu 1 (0,5 điểm):
Bài thơ “Mẹ là tất cả” được viết theo thể thơ lục bát (một câu 6 tiếng xen kẽ một câu 8 tiếng).

Câu 2 (1,0 điểm):
Cách gieo vần: Bài thơ gieo vần lưng và vần chân theo quy luật của thơ lục bát — tiếng cuối của câu 6 vần với tiếng thứ 6 của câu 8, và tiếng cuối của câu 8 lại vần với tiếng cuối của câu 6 ở cặp tiếp theo.
 Ví dụ: “Mẹ hiền” – “tay tiên”, “bông lúa” – “đường” (vần gián cách).
Ngắt nhịp: Thơ thường được ngắt nhịp 2/4 hoặc 3/3 ở câu 6 và 4/4 hoặc 2/2/4 ở câu 8, tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, tha thiết.
 Ví dụ: “Giữa cuộc / nổi trôi / nhớ Mẹ hiền” (2/2/4).

Câu 3 (1,0 điểm):
Từ tượng hình: “còm cõi” là từ tượng hình.
Tác dụng: Từ này gợi tả hình ảnh người mẹ gầy gò, vất vả vì lo toan cho con cái, qua đó thể hiện tình yêu thương, sự hy sinh thầm lặng của mẹ khiến người đọc xúc động, cảm thương.

Câu 4 (1,0 điểm):
Hình ảnh người mẹ trong khổ thơ gắn liền với những hình ảnh gần gũi, thân quen của quê hương như: tay tiên, xôi nếp, bông lúa, hương cau, mía đường.
→ Qua đó, tác giả muốn thể hiện mẹ là nguồn yêu thương, là hơi ấm của quê nhà, là biểu tượng của sự ngọt ngào và tảo tần.

Câu 5 (1,0 điểm):
Qua bài thơ, tác giả muốn gửi gắm thông điệp:
Mẹ là người sinh thành, nuôi dưỡng và hi sinh thầm lặng cho con; tình mẹ bao la, thiêng liêng và cao quý hơn tất cả.
Mỗi người con cần biết trân trọng, yêu thương và đền đáp công ơn to lớn ấy.

Câu 6 (1,5 điểm):
Đoạn văn (5–7 câu):

Tình mẫu tử là thứ tình cảm thiêng liêng và cao quý nhất trên đời. Mẹ là người sinh ra, nuôi nấng và dạy dỗ chúng ta nên người. Dù cuộc sống có bao nhiêu khó khăn, mẹ vẫn luôn hi sinh thầm lặng, dành trọn tình thương cho con. Nhìn mái tóc mẹ bạc đi, đôi bàn tay chai sạn, em càng thấu hiểu nỗi nhọc nhằn và tình yêu bao la của mẹ. Mỗi người con cần biết yêu thương, vâng lời và chăm ngoan để mẹ vui lòng. Tình mẹ chính là nguồn động lực giúp em cố gắng mỗi ngày.

Chào bạn! Tôi sẽ giúp bạn trả lời các yêu cầu phân tích bài thơ "Mẹ là tất cả" của Lê Đình Vân.

📝 Phân tích bài thơ "Mẹ là tất cả"
 

Câu 1: Thể thơ
 

Văn bản "Mẹ là tất cả" được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt (bảy chữ bốn câu) biến thể, hay còn gọi là thơ bốn câu bảy chữ (dạng thơ hiện đại phổ biến).

Dấu hiệu nhận biết: Mỗi câu thơ có bảy tiếng (thất ngôn) và mỗi khổ thơ có bốn câu (tứ tuyệt).

 

Câu 2: Gieo vần và Ngắt nhịp
 

1. Cách gieo vần:
 

Bài thơ chủ yếu gieo vần chân (vần ở cuối câu) đơn giản và linh hoạt, thường là vần liền hoặc vần cách.

Khổ 1: Gieo vần liền (vần $\text{iên}$): $\text{hiền}$ - $\text{tiên}$. (Các câu sau không theo vần này, vần $\text{lúa}$ và $\text{đường}$ là vần khác).
Khổ 2: Gieo vần chân liền (vần $\text{ương}$): $\text{thương}$ - $\text{sương}$ - $\text{trường}$.
Khổ 3: Gieo vần chân liền (vần $\text{ư}$): $\text{từ}$ - $\text{dư}$. (Vần $\text{mẹ}$ và $\text{vừa}$ là vần khác).
Khổ 4: Gieo vần chân liền (vần $\text{ôi}$): $\text{trôi}$ - $\text{mồi}$ - $\text{hỡi}$ $\text{ơi}$.
 

2. Cách ngắt nhịp:
 

Nhịp thơ chủ yếu là nhịp $4/3$ (bốn tiếng đầu/ba tiếng cuối) hoặc $3/4$, tạo nên sự cân đối và dễ đọc.

Ví dụ:

"Giữa cuộc nổi trôi / nhớ Mẹ hiền" (4/3)
"Mẹ là tất cả / là tay tiên" (4/3)
"Quê nghèo một nắng / với hai sương" (4/3)
"Thân cò lặn lội / bên bờ vắng" (4/3)

 

Câu 3: Từ tượng hình và Tác dụng
 

Hai câu thơ:

Vết nhăn vết xếp thân còm cõi

Thương quá là thương hỡi mẹ ơi
Từ tượng hình: "còm cõi".
Tác dụng:

Gợi hình cụ thể: Từ "còm cõi" diễn tả hình dáng người mẹ gầy gò, yếu ớt, thiếu sức sống do tuổi tác và lao động vất vả.
Biểu đạt cảm xúc: Nhấn mạnh sự gian nan, nhọc nhằn mà người mẹ đã chịu đựng suốt cuộc đời, làm nổi bật sự hy sinh.
Tăng giá trị biểu cảm: Giúp người đọc hình dung rõ nét và cảm nhận được nỗi thương xót, xót xa sâu sắc của người con dành cho mẹ.

 

Câu 4: Hình ảnh người mẹ gắn liền với hình ảnh nào?
 

Trong khổ thơ:

Giữa cuộc nổi trôi nhớ Mẹ hiền

Mẹ là tất cả...là tay tiên

Là xôi nếp một, thơm bông lúa

Thoang thoảng hương cau, ngọt mía đường
Hình ảnh người mẹ gắn liền với những hình ảnh sau:

Hình ảnh thần thánh hóa: "tay tiên" $\rightarrow$ Người mẹ được tôn vinh, có sức mạnh phi thường, ban phát những điều tốt đẹp và chữa lành cho con.
Hình ảnh vật chất/sản vật quê hương (ẩm thực): "xôi nếp một", "bông lúa", "hương cau", "mía đường" $\rightarrow$

Những hình ảnh này tượng trưng cho sự nuôi dưỡng, sự sống và vị ngọt bùi của tình yêu thương mà mẹ dành cho con.
Mẹ là nguồn sống, là quê hương, là tất cả những gì ngon lành, thơm thảo, ấm áp nhất.

 

Câu 5: Thông điệp tác giả muốn gửi gắm
 

Qua bài thơ "Mẹ là tất cả," tác giả Lê Đình Vân muốn gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình mẫu tử và sự tri ân:

Tình mẫu tử là vô bờ bến: Tình thương của mẹ là vĩnh cửu, vĩ đại ($"Biển Đông khó sánh được lòng mẹ, Non cao biết mấy kể cho vừa"$) và là nguồn sức mạnh, chỗ dựa duy nhất của con giữa cuộc đời đầy sóng gió.
Sự hy sinh cao cả: Bài thơ ca ngợi sự lặn lội, gian nan ("một nắng với hai sương", "thân cò lặn lội", "còm cõi") mà người mẹ đã gánh chịu để nuôi dưỡng và bảo bọc con.
Thông điệp tri ân: Con cái cần phải thương yêu, trân trọng và biết ơn mẹ khi còn có thể, bởi công lao và tình mẹ là điều không gì có thể đong đếm, báo đáp hết được.

 

Câu 6: Đoạn văn trình bày suy nghĩ về tình mẫu tử
 

Tình mẫu tử là thứ tình cảm thiêng liêng và vĩ đại nhất trên đời, như một dòng chảy vô tận không bao giờ cạn. Người mẹ, qua hình ảnh "thân cò lặn lội" trong bài thơ, chính là biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng và nhẫn nại suốt đời vì con. Tình mẹ không chỉ là sự nuôi dưỡng về vật chất ("xôi nếp một," "bông lúa") mà còn là nền tảng tinh thần vững chắc, là nơi con tìm về giữa "cuộc nổi trôi" của cuộc đời. Chúng ta cần khắc sâu trong tim sự biết ơn đối với những vết nhăn, vết xếp trên thân mẹ, bởi đó chính là dấu vết của tình thương không điều kiện. Mẹ là tất cả và là người duy nhất không bao giờ quay lưng lại với con.

Câu 1 (0,5 điểm):
Văn bản “Mẹ là tất cả” được viết theo thể thơ nào?
👉 Trả lời: Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát (một câu 6 tiếng, một câu 8 tiếng xen kẽ).

Câu 2 (1,0 điểm):
Cách gieo vần và ngắt nhịp trong bài thơ?
👉 Trả lời:

Gieo vần: Thơ lục bát gieo vần chữ cuối câu 6 vần với chữ thứ sáu của câu 8 kế tiếp, và chữ cuối câu 8 lại vần với chữ cuối câu 6 tiếp theo.
→ Ví dụ:
“Giữa cuộc nổi trôi nhớ Mẹ hiền
Mẹ là tất cả... là tay tiên”
→ “hiền” (câu 6) vần với “tiên” (chữ thứ 6 câu 8).
Ngắt nhịp: Thường ngắt theo nhịp 2/4 ở câu 6 và 4/4 hoặc 2/2/4 ở câu 8.
→ Ví dụ:
“Giữa cuộc / nổi trôi / nhớ Mẹ hiền” (nhịp 2/2/2)
“Mẹ là tất cả... / là tay tiên” (nhịp 4/4)

Câu 3 (1,0 điểm):
Xác định từ tượng hình và nêu tác dụng.

“Vết nhăn vết xếp thân còm cõi
Thương quá là thương hỡi mẹ ơi”
👉 Từ tượng hình: còm cõi
👉 Tác dụng: Từ “còm cõi” gợi hình ảnh người mẹ gầy gò, khổ cực, chịu nhiều vất vả vì con cái. Qua đó thể hiện tình thương yêu, sự xót xa, biết ơn của người con dành cho mẹ.

Câu 4 (1,0 điểm):
Hình ảnh người mẹ gắn liền với hình ảnh nào trong khổ thơ đầu?

“Giữa cuộc nổi trôi nhớ Mẹ hiền
Mẹ là tất cả... là tay tiên
Là xôi nếp một, thơm bông lúa
Thoang thoảng hương cau, ngọt mía đường”
👉 Trả lời:
Hình ảnh người mẹ gắn liền với tay tiên, xôi nếp, bông lúa, hương cau, mía đường — những hình ảnh gần gũi, giản dị của quê hương, gợi sự ấm áp, ngọt ngào, hiền hậu của mẹ.

Câu 5 (1,0 điểm):
Thông điệp tác giả gửi gắm:
👉 Trả lời:
Qua bài thơ, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp: Mẹ là tất cả trong cuộc đời, là biểu tượng của tình yêu thương, sự hi sinh vô bờ bến. Con người cần biết trân trọng, yêu thương và báo hiếu mẹ khi còn có thể.

Câu 6 (1,5 điểm):
Viết đoạn văn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ về tình mẫu tử.

👉 Gợi ý đoạn văn mẫu:

Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, cao quý nhất trong cuộc đời mỗi con người. Mẹ là người đã sinh thành, dưỡng dục và dành trọn tình yêu thương vô điều kiện cho con. Dù cuộc sống có khó khăn, mẹ vẫn âm thầm chịu đựng, hi sinh tất cả vì con. Nhờ có mẹ, chúng ta mới cảm nhận được hơi ấm của gia đình và ý nghĩa của cuộc sống. Mỗi người hãy biết trân trọng, yêu thương và đền đáp công ơn sinh thành của mẹ bằng những hành động thiết thực và lòng hiếu thảo chân thành.