TIẾT 20 : THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I. LÝ THUYẾT
1. Có mấy cách giải nghĩa của từ?
2. Xem lại kiến thức cũ về các biện pháp tu từ : so sánh, nhân hoá, điệp ngữ
II. BÀI TẬP
Câu 1: Nhận xét gì về cách dùng từ “gặp” trong nhan đề bài thơ “Gặp lá cơm nếp”
Câu 2. Cách hiểu của em về cụm từ “thơm suốt đường con” trong khổ thơ sgk
Nghĩa của từ thơm trong từ điển
.................................................
Nghĩa của từ thơm trong câu thơ “Mà thơm suốt đường con.”
....................................................
Câu 3
Nghĩa của từ Mùi vị trong mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín, mùi vị của nước giải khát.
……………………………………………
………………………………………
Nghĩa từ mùi vị trong từ mùi vị quê hương
………………………………………….
Câu 4:
Em hãy tìm những từ có thể ghép với từ chia đều để tạo thành một cụm từ có nghĩa? Nhận xét về cụm từ vừa tạo được?
- Ví dụ: chia đều bánh kẹo
…………………………………………..
…………………………………………….
……………………………………………
Nhận xét về cách kết hợp từ của Thanh Thảo và nêu hiệu quả nghệ thuật?
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương
………………………………………….
…………………………………………..
…………………………………………….
……………………………………………
Câu 5:
a. Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
b. Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
Câu 6:
a. Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
b. Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
Quảng cáo
1 câu trả lời 181
TIẾT 20: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I. LÝ THUYẾT
1. Có mấy cách giải nghĩa của từ?
Có 3 cách giải nghĩa từ chính:
Giải thích theo cấu tạo từ (nghĩa hình thức): Dựa vào các thành phần tạo nên từ.
Giải thích theo ngữ cảnh (nghĩa trong văn cảnh): Nghĩa của từ thay đổi tùy theo câu/đoạn văn.
Giải thích bằng từ đồng nghĩa, trái nghĩa, khái niệm: Dùng từ quen thuộc hoặc định nghĩa.
2. Ôn lại các biện pháp tu từ quen thuộc:
Biện pháp
Đặc điểm
Ví dụ
So sánh
Đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét tương đồng
Mắt bạn sáng như sao
Nhân hoá
Gán đặc điểm, hành động của người cho vật
Trăng cười giữa trời
Điệp ngữ
Lặp lại từ/cụm từ để nhấn mạnh ý
Em yêu lắm, yêu lắm…
II. BÀI TẬP
Câu 1:
Nhận xét về từ “gặp” trong nhan đề “Gặp lá cơm nếp”
Từ "gặp" thường dùng cho con người, chỉ sự gặp gỡ, tiếp xúc.
Ở đây dùng với “lá cơm nếp” là vật vô tri, tạo cảm giác lá như người, có tình cảm, thân thiết.
✅ → Là biện pháp tu từ nhân hóa.
✅ → Gợi cảm xúc gần gũi, trân trọng với hình ảnh “lá cơm nếp”.
Câu 2:
Cụm từ “thơm suốt đường con” trong khổ thơ SGK
Nghĩa của từ “thơm” trong từ điển:
→ Có mùi dễ chịu; mùi gợi cảm giác ngon, hấp dẫn.
Nghĩa trong câu thơ:
→ Không chỉ là mùi hương vật lý, mà còn là hương vị của tình cảm, quê hương, kỷ niệm, lan tỏa, theo suốt cuộc đời.
✅ → Từ “thơm” mang nghĩa biểu cảm, tượng trưng cho tình yêu thương, ký ức đẹp.
Câu 3:
Từ “mùi vị” trong các ngữ cảnh:
Mùi vị thức ăn, trái chín, nước giải khát:
→ Mùi + vị giác → cảm nhận bằng các giác quan.
Mùi vị quê hương:
→ Nghĩa chuyển, không chỉ là mùi thật, mà là cảm giác thân thuộc, gợi nhớ, như mùi khói bếp, mùi lúa chín, hương đồng...
✅ → Từ “mùi vị” mang sắc thái biểu cảm, gợi ký ức, tình cảm.
Câu 4:
Tìm từ có thể ghép với “chia đều” để tạo cụm từ có nghĩa:
🔹 Ví dụ:
chia đều bánh kẹo
chia đều công việc
chia đều quần áo
chia đều phần thưởng
✅ → Đây là cách kết hợp thông thường, đúng ngữ pháp và thực tế.
Trong thơ Thanh Thảo:
"Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương"
✅ → Từ “chia đều” ở đây được dùng với “nỗi nhớ thương” – là thứ trừu tượng, không chia được theo nghĩa đen.
🔹 Hiệu quả nghệ thuật:
Nhân hóa nỗi nhớ như vật có thể đong đếm, chia sẻ.
Gợi tình cảm sâu sắc, đều đặn, giữa mẹ và đất nước – cả hai đều quan trọng như nhau với người con.
Câu 5:
a.
Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
So sánh
(Ví dụ) "trắng như bông"
Làm hình ảnh cụ thể, dễ cảm nhận
Điệp ngữ
(Ví dụ) "Em yêu lắm, yêu lắm..."
Nhấn mạnh cảm xúc, tăng nhạc điệu
b.
Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
Nhân hoá
(Ví dụ) "Lá cười trong gió"
Gợi hình ảnh sinh động, gần gũi
📌 → Em cần điền tùy theo văn bản cụ thể được giáo viên đưa ra trong SGK.
Câu 6:
a.
Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
So sánh/Nhân hóa
(Ví dụ) "Đất nước như người mẹ"
Tạo cảm xúc thân thiết, sâu sắc
b.
Tên biện pháp
Từ ngữ thể hiện
Tác dụng
Điệp ngữ
(Ví dụ) "ta đi, ta đi mãi..."
Nhấn mạnh hành trình, cảm xúc
📌 → Tùy yêu cầu cụ thể trong SGK mà em điền phần này nhé! Mình có thể giúp nếu bạn cung cấp văn bản.
✅ TỔNG KẾT:
Em vừa ôn lại nghĩa của từ, các biện pháp tu từ (so sánh, nhân hóa, điệp ngữ) và phân tích từ ngữ trong ngữ cảnh thơ văn.
Bài thực hành giúp em hiểu sâu hơn về sắc thái biểu cảm của từ, cách dùng sáng tạo của nhà văn, nhà thơ.
Quảng cáo
Bạn cần hỏi gì?
Câu hỏi hot cùng chủ đề
-
Đã trả lời bởi chuyên gia
64583 -
Đã trả lời bởi chuyên gia
17309 -
16538
-
10979
-
10834
