🧠 BẢNG TÓM TẮT VĂN BẢN NGHỊ LUẬN NGỮ VĂN 11
Tên văn bản
Luận đề (vấn đề nghị luận)
Luận điểm chính
Lí lẽ, bằng chứng
Mục đích của người viết
Tự tình (II) – Hồ Xuân Hương
Thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến
- Nỗi cô đơn, tủi hờn của người phụ nữ
- Ý thức về số phận và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc
Hình ảnh rượu, trăng, tiếng trống, đá, hoa… kết hợp ngôn ngữ dân gian, giọng thơ vừa bi vừa phản kháng
Thể hiện tiếng nói nhân bản, khẳng định giá trị và sức sống của người phụ nữ
Thương vợ – Trần Tế Xương
Ca ngợi đức hy sinh của người vợ, phê phán xã hội bất công
- Hình ảnh người vợ tảo tần, chịu thương chịu khó
- Tình thương và lòng biết ơn của người chồng
- Tiếng cười chua chát về thân phận “đấng nam nhi”
Hình ảnh dân gian “mom sông”, “nuôi đủ năm con với một chồng”
Giọng điệu chân tình, châm biếm nhẹ nhàng
Bộc lộ tình cảm yêu thương, trân trọng người vợ, phê phán chế độ phong kiến bất công
Vào phủ chúa Trịnh – Lê Hữu Trác
Phản ánh cuộc sống xa hoa, giả tạo nơi phủ chúa; thể hiện nhân cách của người thầy thuốc
- Cảnh sống xa hoa, bệnh hoạn của vua chúa
- Thái độ coi thường danh lợi của tác giả
- Tinh thần nhân đạo và y đức
Miêu tả chân thực, chọn chi tiết đối lập giữa cảnh giàu sang và lòng thanh đạm của người kể
Phê phán thói sống hưởng lạc, đề cao nhân cách thanh cao của người trí thức
Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân
Ca ngợi vẻ đẹp của con người tài hoa, khí phách, thiên lương trong hoàn cảnh ngược đời
- Huấn Cao – con người tài năng, khí phách, thiên lương sáng
- Cuộc gặp gỡ kì lạ giữa người cho chữ và người nhận chữ
- Ánh sáng cái đẹp lấn át bóng tối tội lỗi
Hình ảnh cho chữ trong ngục tối, ngôn ngữ giàu chất tạo hình, đối lập sáng – tối
Khẳng định sức mạnh của cái đẹp và nhân cách cao quý của con người
Hai đứa trẻ – Thạch Lam
Cảm thương cuộc sống nghèo nàn, tẻ nhạt của người dân phố huyện; khát vọng hướng tới ánh sáng
- Bức tranh phố huyện nghèo buồn
- Tình thương của Liên với mọi người
- Hình ảnh đoàn tàu – biểu tượng cho ước mơ, ánh sáng
Bút pháp hiện thực pha trữ tình, ngôn ngữ tinh tế, giọng nhẹ nhàng man mác
Gợi lòng trắc ẩn, khơi dậy khát vọng sống đẹp, hướng về ánh sáng
Chí Phèo – Nam Cao
Tố cáo xã hội phong kiến tàn ác đã tha hóa con người; khẳng định bản chất lương thiện của người nông dân
- Chí Phèo từ người hiền lành thành “con quỷ dữ”
- Khát vọng được làm người lương thiện
- Tội ác của xã hội vùi dập con người
Dẫn chứng: các sự kiện đời Chí, nhân vật Thị Nở, Bá Kiến
Ngôn ngữ hiện thực, giọng văn chua xót
Thức tỉnh lương tri xã hội, khẳng định giá trị con người dù trong bùn nhơ
Tinh thần yêu nước của nhân dân ta – Hồ Chí Minh
Khẳng định và ngợi ca truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam
- Lòng yêu nước là truyền thống quý báu
- Thể hiện trong mọi tầng lớp, mọi thời kì
- Nhiệm vụ: phát huy trong công cuộc kháng chiến, xây dựng đất nước
Dẫn chứng lịch sử cụ thể (Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, dân công, chiến sĩ…)
Cổ vũ tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc chống giặc ngoại xâm
Bàn về đọc sách – Chu Quang Tiềm
Bàn về ý nghĩa, cách đọc sách đúng đắn
- Đọc sách để tích lũy tri thức, rèn nhân cách
- Nguy cơ đọc hời hợt, lan man
- Cách đọc hiệu quả: chọn lọc, có mục đích, chuyên sâu
Lý lẽ logic, ví dụ cụ thể, giọng văn chân tình
Khuyên người đọc (nhất là học sinh) biết quý trọng tri thức, đọc sách có phương pháp