a) Vì sao chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô sập đổ?

Chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô sụp đổ vào cuối những năm 1980, sau hơn 70 năm tồn tại. Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô là sự kết hợp của nhiều yếu tố về chính trị, kinh tế và xã hội:

Kinh tế trì trệ và khủng hoảng: Mặc dù Liên Xô đạt được một số thành tựu về công nghiệp hóa, nhưng hệ thống kinh tế kế hoạch hóa tập trung đã tỏ ra không hiệu quả trong việc thích ứng với sự thay đổi và phát triển của nền kinh tế thế giới. Nền kinh tế của Liên Xô phụ thuộc quá nhiều vào các ngành công nghiệp nặng, thiếu sự đổi mới, và không thể đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng của người dân.
Khủng hoảng chính trị: Chế độ độc tài đảng trị kéo dài của Đảng Cộng sản Liên Xô đã tạo ra những mâu thuẫn nội bộ. Chính sách kìm kẹp quyền tự do, không gian chính trị hạn hẹp và sự gia tăng của những chỉ trích từ các tầng lớp trí thức và quần chúng đã tạo ra những vấn đề lớn trong xã hội. Mất niềm tin vào chính quyền và sự lãnh đạo của đảng Cộng sản khiến các cuộc phản kháng diễn ra ngày càng mạnh mẽ.
Cuộc chiến tranh lạnh và chạy đua vũ trang: Chiến tranh lạnh giữa Liên Xô và Mỹ, đặc biệt là cuộc chạy đua vũ trang, đã tiêu tốn rất nhiều nguồn lực của Liên Xô. Việc đầu tư quá nhiều vào quân sự đã làm giảm nguồn lực cho phát triển kinh tế và xã hội.
Cải cách không đủ mạnh mẽ: Chính quyền của Mikhail Gorbachev đã cố gắng thực hiện cải cách qua các chính sách như "Perestroika" (cải cách kinh tế) và "Glasnost" (công khai, tự do thông tin), nhưng các cải cách này lại không giải quyết triệt để các vấn đề cơ bản của nền kinh tế và chính trị. Thực tế, các cải cách này dẫn đến sự phân tán và suy yếu của chính quyền trung ương, không đủ khả năng duy trì ổn định xã hội.
Sự tan rã của các quốc gia thuộc Liên Xô: Các nước cộng hòa trong Liên Xô, đặc biệt là các quốc gia Baltic và các nước thuộc Liên Xô cũ, đã bắt đầu đòi hỏi quyền tự quyết và độc lập, làm tăng thêm sự bất ổn trong Liên Xô. Các cuộc đụng độ chính trị và sự phân tách ngày càng gia tăng, cuối cùng dẫn đến sự tan rã của Liên Xô vào năm 1991.
b) Từ chiến lược toàn cầu của Mỹ, em rút ra bài học gì trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam?

Chiến lược toàn cầu của Mỹ, đặc biệt trong thế kỷ XX, có thể được tóm tắt là chiến lược đối đầu và cạnh tranh với các quốc gia theo chủ nghĩa xã hội, trong đó có Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa. Các bài học có thể rút ra từ chiến lược này để áp dụng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là:

Xây dựng một nền kinh tế tự chủ, đa dạng và linh hoạt: Một trong những yếu tố quan trọng khiến Liên Xô sụp đổ là nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung thiếu tính linh hoạt, không thích ứng kịp thời với sự thay đổi của thế giới. Việt Nam cần phải học hỏi và xây dựng một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, khuyến khích sự đổi mới sáng tạo, đa dạng hóa ngành nghề, thu hút đầu tư, cải thiện cơ sở hạ tầng và phát triển các ngành công nghiệp, công nghệ hiện đại.
Tăng cường sức mạnh mềm và đối ngoại: Mỹ đã rất thành công trong việc sử dụng "sức mạnh mềm", thông qua ngoại giao, văn hóa và các giá trị tự do dân chủ để làm suy yếu các quốc gia theo chủ nghĩa xã hội. Việt Nam cần phát triển chiến lược đối ngoại khôn ngoan, xây dựng quan hệ quốc tế vững mạnh, tham gia vào các tổ chức khu vực và thế giới, đồng thời nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.
Giữ vững bản sắc chính trị và xã hội: Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức từ bên ngoài, Việt Nam cần kiên trì giữ vững các giá trị của chủ nghĩa xã hội, không chạy theo các mô hình chính trị và xã hội của các quốc gia khác. Điều này đòi hỏi phải nâng cao nhận thức, đoàn kết toàn dân và khuyến khích tham gia vào công cuộc bảo vệ nền độc lập, chủ quyền và sự phát triển của đất nước.
Chú trọng phát triển khoa học - công nghệ: Mỹ luôn đặt trọng tâm vào sự phát triển khoa học - công nghệ, qua đó dẫn đầu về nhiều lĩnh vực và tăng cường sức mạnh quốc gia. Việt Nam cần tập trung vào đầu tư nghiên cứu và phát triển, khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển ngành công nghiệp công nghệ cao, và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để hội nhập và cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu.
Giải quyết mâu thuẫn xã hội và bất bình đẳng: Một bài học quan trọng từ sự sụp đổ của Liên Xô là sự không công bằng và mâu thuẫn trong xã hội. Việt Nam cần phải tạo ra một môi trường công bằng, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đảm bảo quyền lợi cho mọi tầng lớp, đặc biệt là những người nghèo, vùng sâu, vùng xa. Việc xây dựng một xã hội công bằng, ổn định và hài hòa sẽ là nền tảng vững chắc để bảo vệ và phát triển chủ nghĩa xã hội.
Những bài học từ chiến lược toàn cầu của Mỹ sẽ giúp Việt Nam xây dựng một con đường phát triển chủ nghĩa xã hội bền vững, vừa giữ vững bản sắc văn hóa chính trị, vừa phát triển kinh tế và hội nhập với thế giới.
 
 
 
 
 

a) Vì sao chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô sập đổ?

Chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô sập đổ vào năm 1991 là kết quả của nhiều yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội. Dưới đây là một số nguyên nhân chính:

• Kinh tế kém hiệu quả: Hệ thống kinh tế kế hoạch hóa tập trung của Liên Xô không thể đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh chóng của xã hội và nền kinh tế toàn cầu. Quá trình công nghiệp hóa và phát triển nông nghiệp không hiệu quả, dẫn đến tình trạng thiếu hụt hàng hóa và dịch vụ thiết yếu. Cùng với đó, Liên Xô không thể cạnh tranh với các nền kinh tế thị trường phát triển như Mỹ và các nước Tây Âu.
• Chính trị độc tài và thiếu tự do: Hệ thống chính trị của Liên Xô là độc tài, với Đảng Cộng sản kiểm soát toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội. Sự thiếu tự do chính trị, đàn áp các phong trào đối lập và kiểm soát tư tưởng đã tạo ra sự bất mãn trong lòng dân chúng và làm suy yếu tính hợp pháp của chính quyền.
• Cuộc chạy đua vũ trang và chi phí quân sự: Chi phí lớn cho cuộc chạy đua vũ trang với Mỹ, đặc biệt là trong những năm 1980, đã làm cạn kiệt nguồn lực của Liên Xô. Các khoản chi tiêu cho quân sự và an ninh quốc gia đã đè nặng lên nền kinh tế, làm giảm khả năng phát triển các lĩnh vực khác như giáo dục, y tế, và hạ tầng cơ sở.
• Cải cách và sự yếu kém của lãnh đạo: Mặc dù Mikhail Gorbachev đã tiến hành cải cách như "Perestroika" (cải cách kinh tế) và "Glasnost" (minh bạch chính trị), nhưng những thay đổi này không đủ mạnh để cứu vãn nền kinh tế và hệ thống chính trị cũ. Đồng thời, những cải cách này đã mở đường cho các phong trào dân tộc và ly khai trong các nước cộng hòa thuộc Liên Xô, dẫn đến sự tan rã của quốc gia này.
• Sự phân hóa trong xã hội và các phong trào ly khai: Các quốc gia cộng hòa trong Liên Xô ngày càng kêu gọi quyền tự trị và ly khai. Các vấn đề dân tộc, khu vực và kinh tế đã làm gia tăng sự chia rẽ trong xã hội Liên Xô.

b) Từ chiến lược toàn cầu của Mỹ, em rút ra bài học gì trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam?

Chiến lược toàn cầu của Mỹ đã có ảnh hưởng sâu rộng đối với các nước, bao gồm cả Việt Nam, đặc biệt trong chiến tranh lạnh và giai đoạn hậu chiến. Một số bài học có thể rút ra từ chiến lược này trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam bao gồm:

• Đảm bảo ổn định chính trị và đoàn kết nội bộ: Mỹ đã liên tục duy trì sức mạnh và ảnh hưởng toàn cầu nhờ vào sự ổn định chính trị, sự đoàn kết giữa các nhóm lợi ích trong xã hội và sự linh hoạt trong chính sách đối ngoại. Việt Nam cần tiếp tục duy trì đoàn kết toàn dân tộc, bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
• Chú trọng phát triển kinh tế và cải cách: Một trong những yếu tố giúp Mỹ duy trì sức mạnh là sự phát triển kinh tế mạnh mẽ và linh hoạt. Việt Nam cần tiếp tục cải cách kinh tế, tăng cường đổi mới sáng tạo và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững.
• Đảm bảo an ninh quốc gia và đối ngoại linh hoạt: Mỹ đã luôn chú trọng đến an ninh quốc gia và duy trì các mối quan hệ đối ngoại chiến lược để bảo vệ lợi ích quốc gia. Việt Nam cần xây dựng một chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đồng thời nâng cao năng lực quốc phòng và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia.
• Ứng phó với các thách thức toàn cầu: Mỹ đã tận dụng sự chuyển biến toàn cầu và biết cách thích nghi với các xu hướng mới như toàn cầu hóa, công nghệ và các thách thức môi trường. Việt Nam cần nắm bắt những cơ hội này, đồng thời có kế hoạch ứng phó với các thay đổi trong bối cảnh quốc tế để bảo vệ và phát triển chủ nghĩa xã hội một cách bền vững.

*Từ những bài học này, Việt Nam có thể củng cố hệ thống chính trị, xây dựng nền kinh tế mạnh mẽ, bảo vệ chủ quyền quốc gia và phát triển một xã hội công bằng, giàu mạnh, đáp ứng yêu cầu của thời đại.