Di chỉ khảo cổ học Rộc Tưng - Gò Đá là một trong những di chỉ quan trọng nằm tại thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai, Tây Nguyên, Việt Nam. Đây là một khu vực khảo cổ có giá trị về mặt lịch sử và văn hóa, đặc biệt là đối với nghiên cứu về cư trú của các nhóm người xưa và nền văn hóa bản địa ở vùng Tây Nguyên.

1. Vị trí và địa lý
Di chỉ Rộc Tưng - Gò Đá nằm ở khu vực phía Đông Bắc tỉnh Gia Lai, thuộc địa phận thị xã An Khê. Khu vực này nằm gần các dòng suối và sông, tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các cộng đồng cư dân trong thời kỳ tiền sử. Đặc điểm địa lý và khí hậu nơi đây rất phù hợp cho việc hình thành các khu định cư lâu dài, phục vụ cho sinh hoạt và canh tác của cư dân cổ đại.

2. Thời kỳ và nền văn hóa
Rộc Tưng - Gò Đá có niên đại từ khoảng thời đại đồ đá mới (khoảng 3.000 - 2.000 năm trước), cho đến các giai đoạn sau của lịch sử Việt Nam. Đây là những di chỉ của các cộng đồng cư dân cổ thuộc nền văn hóa tiền sử, chủ yếu là những nhóm người thuộc các tộc người Tây Nguyên cổ xưa.

Các nghiên cứu khảo cổ đã xác định đây là nơi sinh sống của các cộng đồng nông nghiệp, chăn nuôi, và săn bắn. Những dấu tích văn hóa tìm thấy tại đây chứng tỏ sự phát triển của các kỹ thuật sản xuất, chế tạo đồ đá, đồ gốm, và các công cụ lao động trong thời kỳ đó.

3. Các hiện vật và di tích
Các di tích tại di chỉ Rộc Tưng - Gò Đá bao gồm:

Đồ gốm: Các mảnh gốm cổ được tìm thấy tại đây cho thấy sự phát triển của nghề gốm trong các cộng đồng cư dân. Chúng thường có kiểu dáng đơn giản nhưng đặc trưng, với nhiều hình thức trang trí độc đáo.
Đồ đá: Các công cụ đá như rìu, búa, dao đá, đá mài… cho thấy những kỹ thuật chế tác công cụ phục vụ cho các hoạt động sinh hoạt, săn bắn, và nông nghiệp.
Nhà cửa và khu cư trú: Các dấu tích của các khu cư trú, bao gồm dấu vết của nền nhà, vách nhà, cho thấy những kiến trúc đơn giản nhưng hiệu quả trong việc sinh sống và phát triển cộng đồng.
Xương động vật: Các mẫu xương động vật, đặc biệt là xương của các loài thú rừng, gia súc, cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa cư dân nơi đây và môi trường tự nhiên, với việc săn bắn, chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong đời sống.
4. Ý nghĩa khảo cổ
Di chỉ Rộc Tưng - Gò Đá không chỉ cung cấp thông tin về đời sống vật chất của cư dân cổ đại mà còn mang lại những hiểu biết sâu sắc về các mô hình tổ chức xã hội, nền kinh tế tự cung tự cấp, và các hoạt động văn hóa của các nhóm người Tây Nguyên cổ. Những hiện vật tìm được ở đây giúp chúng ta hình dung về cách mà các cộng đồng cổ xưa sinh sống, lao động và tương tác với nhau trong một môi trường đặc thù của vùng cao nguyên.

5. Tình trạng bảo vệ và nghiên cứu
Di chỉ khảo cổ Rộc Tưng - Gò Đá hiện đang được nghiên cứu và bảo tồn bởi các cơ quan khảo cổ học trong nước. Tuy nhiên, giống như nhiều di chỉ khảo cổ khác, khu vực này vẫn đối mặt với nguy cơ bị xâm phạm bởi các hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên và phát triển hạ tầng. Chính vì vậy, công tác bảo vệ và phát huy giá trị của di chỉ này rất cần thiết để đảm bảo các thông tin quan trọng về lịch sử và văn hóa của người xưa không bị mất mát.Di chỉ khảo cổ học Rộc Tưng - Gò Đá ở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai, là một trong những điểm sáng quan trọng trong nghiên cứu về văn hóa và lịch sử vùng Tây Nguyên. Những di tích và hiện vật được phát hiện tại đây góp phần làm phong phú thêm hiểu biết của chúng ta về các nền văn hóa tiền sử của người Việt Nam, đặc biệt là các cộng đồng người dân tộc thiểu số ở khu vực Tây Nguyên.