Hiện thực lịch sử là một khái niệm trong văn học và nghiên cứu lịch sử, chỉ những sự kiện, diễn biến và tình huống đã xảy ra trong quá khứ, có ảnh hưởng và tác động đến sự phát triển của xã hội và nhân loại. Nó bao gồm các yếu tố khách quan, như những sự kiện, con người, cuộc chiến tranh, cuộc cách mạng, sự thay đổi trong xã hội và nền kinh tế, và các ảnh hưởng văn hóa, chính trị.

Đặc điểm của hiện thực lịch sử:
Khách quan: Các sự kiện trong hiện thực lịch sử là những sự kiện có thật, xảy ra trong một thời điểm cụ thể của lịch sử, không phải là tưởng tượng hay hư cấu. Những sự kiện này có thể được ghi chép, nghiên cứu và kiểm chứng qua các tài liệu, hiện vật, hay các ghi chép lịch sử.
Ảnh hưởng lâu dài: Hiện thực lịch sử không chỉ là các sự kiện qua đi mà còn để lại dấu ấn lâu dài trong quá trình phát triển của xã hội, nền văn minh, và nhân loại.
Tính liên kết: Các sự kiện trong lịch sử không xảy ra một cách độc lập mà liên kết với nhau, có ảnh hưởng qua lại và là nguyên nhân - kết quả của nhau. Lịch sử là một chuỗi các sự kiện tương tác liên tục.
Ví dụ về hiện thực lịch sử:
Cách mạng Tháng Tám 1945 ở Việt Nam: Là một sự kiện lịch sử quan trọng trong quá trình giành độc lập của dân tộc Việt Nam. Đây là hiện thực lịch sử vì nó là một sự kiện có thật, mang lại sự thay đổi lớn về chính trị và xã hội.
Chiến tranh thế giới thứ hai: Là một ví dụ khác về hiện thực lịch sử. Những sự kiện, diễn biến và hậu quả của chiến tranh ảnh hưởng sâu sắc đến cấu trúc chính trị, kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới.
Trong văn học:
Hiện thực lịch sử cũng được các tác giả thể hiện trong tác phẩm văn học. Họ thường lấy các sự kiện lịch sử có thật làm bối cảnh để khắc họa số phận, cuộc sống của con người trong những thời kỳ lịch sử quan trọng. Ví dụ, trong văn học sử thi hoặc tiểu thuyết lịch sử, tác giả có thể tái hiện những cuộc chiến tranh, cách mạng, hay những thời kỳ phong kiến để phản ánh tư tưởng và cảm xúc của con người qua các giai đoạn lịch sử đó.
Hiện thực lịch sử là những sự kiện, hiện tượng, biến cố trong quá khứ, có tính khách quan, là cơ sở để chúng ta hiểu và lý giải quá trình phát triển của xã hội. Trong văn học, hiện thực lịch sử thường được tái hiện để làm rõ sự tác động của những sự kiện lịch sử đối với con người và cuộc sống của họ.