Từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 16, tỉnh Lâm Đồng (vùng đất của người Kinh và các dân tộc thiểu số) có những đặc điểm chính trị, kinh tế và văn hóa như sau:

Chính trị**
- **Chính quyền phong kiến**: Trong giai đoạn này, Lâm Đồng nằm trong khu vực chịu sự ảnh hưởng của các vương triều phong kiến lớn như Chăm Pa và Đại Việt. Chính quyền phong kiến đã thành lập các đơn vị hành chính để quản lý và phát triển vùng đất này.
- **Sự xuất hiện của các tộc người bản địa**: Các tộc người như Kinh, Lạch, Mạ, và các dân tộc thiểu số khác đã hình thành cộng đồng, có sự quản lý xã hội riêng biệt.

Kinh tế
- **Nông nghiệp**: Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với cây lúa và các loại cây trồng khác như ngô, khoai, và các loại hoa màu. Người dân đã biết áp dụng các phương pháp canh tác phù hợp với điều kiện địa hình đồi núi.
- **Lâm sản**: Lâm Đồng có nguồn tài nguyên rừng phong phú, nên khai thác lâm sản như gỗ và các sản phẩm từ rừng cũng là một phần quan trọng của nền kinh tế.
- **Thương mại**: Thương mại phát triển qua các con đường giao thương giữa Lâm Đồng với các vùng khác, đặc biệt là với các vùng ven biển và đồng bằng, tạo điều kiện cho sự giao lưu văn hóa và kinh tế.

Văn hóa
- **Văn hóa đa dạng**: Lâm Đồng là nơi giao thoa của nhiều nền văn hóa, bao gồm văn hóa Kinh và các văn hóa dân tộc thiểu số. Sự đa dạng này thể hiện rõ trong phong tục tập quán, trang phục và các nghi lễ truyền thống.
- **Ngôn ngữ và chữ viết**: Các dân tộc thiểu số có ngôn ngữ riêng và chữ viết truyền thống, tạo nên sự phong phú về ngôn ngữ và văn hóa.
- **Tín ngưỡng**: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, các vị thần núi, thần rừng rất phát triển trong các cộng đồng dân tộc thiểu số, phản ánh sự gắn bó mật thiết giữa con người và thiên nhiên.

Tóm lại, từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 16, Lâm Đồng là một vùng đất có nền tảng chính trị, kinh tế và văn hóa phong phú, đa dạng, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố lịch sử và xã hội. Những đặc điểm này đã góp phần hình thành bản sắc văn hóa độc đáo của Lâm Đồng, tạo cơ sở cho sự phát triển sau này.

1. Chính trị
Tự trị và làng bản: Các tộc người K'Ho, Mạ và Churu sống theo mô hình tự trị với tổ chức xã hội theo các làng bản nhỏ (bon, plei). Mỗi làng có trưởng làng hoặc các già làng đứng đầu, đóng vai trò lãnh đạo và giải quyết các công việc chung của cộng đồng.
Liên kết lỏng lẻo: Chính quyền tại đây không tập trung, mà các làng bản thường liên kết với nhau qua các mối quan hệ đồng minh, hỗ trợ lẫn nhau khi có xung đột. Tuy không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các triều đại lớn như Đại Việt, Champa và Khmer, nhưng đôi khi khu vực cũng chịu tác động gián tiếp khi các thế lực này mở rộng lãnh thổ.
2. Kinh tế
Nông nghiệp du canh: Các tộc người bản địa chủ yếu làm nương rẫy, trồng các loại cây lương thực như lúa, bắp, khoai, và các loại cây cỏ. Họ áp dụng phương thức du canh du cư do tập quán canh tác phụ thuộc vào mùa và điều kiện đất đai.
Săn bắn và hái lượm: Săn bắn và hái lượm vẫn là nguồn kinh tế quan trọng, cung cấp thức ăn và nguyên liệu tự nhiên, bổ sung nguồn dinh dưỡng cho cộng đồng.
Giao thương: Các cộng đồng bản địa giao thương với các vùng lân cận như Champa và người Khmer, trao đổi vật phẩm như muối, vũ khí, và các sản phẩm thủ công. Điều này giúp hình thành nên các tuyến giao thương nhỏ, kết nối Tây Nguyên với miền duyên hải.
3. Văn hóa
Tín ngưỡng đa thần: Người K'Ho, Mạ, Churu thờ các vị thần thiên nhiên như thần núi, thần sông, thần cây, và tổ chức các lễ hội cầu mùa, lễ cúng thần linh để mong được bảo vệ và cuộc sống thuận lợi.
Ngôn ngữ và văn hóa riêng: Mỗi tộc người có ngôn ngữ riêng và gìn giữ văn hóa dân gian thông qua truyện kể, truyền thuyết, và các hình thức nghệ thuật dân gian như điêu khắc gỗ, trang trí đồ dùng sinh hoạt.
Lễ hội và truyền thống: Các lễ hội truyền thống như lễ cúng thần lúa, lễ hội mùa màng là dịp để cộng đồng gắn kết, chia sẻ thành quả lao động và tổ chức các trò chơi dân gian, ca hát, nhảy múa.
Tóm lại:
Trong thời kỳ từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 16, Lâm Đồng là một khu vực có bản sắc riêng biệt về văn hóa và kinh tế. Dù chịu ảnh hưởng ít nhiều từ các vương quốc lân cận, nhưng các tộc người bản địa vẫn duy trì một hệ thống tổ chức xã hội tự trị và nền văn hóa đặc trưng, góp phần tạo nên bản sắc độc đáo cho vùng đất Tây Nguyên.