Chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu, đặc biệt là trong các nước Xô Viết và các quốc gia Cộng sản khác, có bối cảnh lịch sử và chính trị đặc biệt. Dưới đây là một số khía cạnh quan trọng của bối cảnh xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu:

Cách mạng Xã hội ở Nga (1917): Sự thành công của Cách mạng tháng Mười ở Nga dưới sự lãnh đạo của Vladimir Lenin và Đảng Cộng sản Nga đã dẫn đến sự ra đời của Liên Xô (Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô Viết) vào năm 1922. Cách mạng này đã đánh dấu sự thành lập một chế độ xã hội chủ nghĩa tại phương Đông Âu.
Chống phát triển của chủ nghĩa xã hội: Sau Cách mạng Tháng Mười, nhiều quốc gia Đông Âu đã trải qua quá trình cách mạng chuyển đổi xã hội chủ nghĩa từ chế độ quốc tế thị trường sang chế độ kinh tế xã hội chủ nghĩa. Điều này bao gồm việc thu quyền quản lý và sở hữu các nguồn tài nguyên quốc gia, công ty và ngành công nghiệp lớn dưới sự kiểm soát của nhà nước.
Bối cảnh Chiến tranh Lạnh: Đông Âu là một trong những tâm điểm quan trọng của Chiến tranh Lạnh giữa Liên Xô và Liên minh Tây, dẫn đến sự chia cắt và căng thẳng trong khu vực. Các quốc gia Đông Âu trở thành "bloc Đông" dưới sự chi phối của Liên Xô và thường áp dụng hệ thống kinh tế và chính trị của chủ nghĩa xã hội.
Glasnost và Perestroika: Trong những năm 1980, Mikhail Gorbachev, lãnh đạo của Liên Xô, đưa ra chính sách Glasnost (sự mở cửa) và Perestroika (sự cải cách) để cố gắng cải thiện nền kinh tế và chính trị của Liên Xô. Những biện pháp này đã dẫn đến sự mở cửa và sự thay đổi trong chế độ chính trị tại Đông Âu.
Sự sụp đổ của Liên Xô: Sự sụp đổ của Liên Xô vào năm 1991 đã mở cửa cho quá trình chuyển đổi đối với nhiều quốc gia Đông Âu. Nhiều trong số họ đã bắt đầu tiến hành cải cách kinh tế và chuyển đổi đến hệ thống kinh tế thị trường và chính trị đa đảng.
Bối cảnh xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu phức tạp và đa dạng, và nó đã trải qua nhiều biến đổi quan trọng trong lịch sử. Một số quốc gia ở khu vực này tiếp tục duy trì một số yếu tố của chủ nghĩa xã hội trong hệ thống kinh tế và xã hội của họ, trong khi các quốc gia khác đã tiến hành cải cách và chuyển đổi sang hệ thống kinh tế thị trường và chính trị đa đảng.