Quảng cáo
14 câu trả lời 3045
Phương pháp bốc lột của chê độ phương Đông và phương tây là bóc lột thông qua tô thuế, địa tô.
Phương pháp bốc lột của chê độ phương Đông và phương Tây là bóc lột thông qua tô thuế, địa tô.
Chào bạn!
Phương pháp bốc lột của chê độ phương Đông và phương tây là bóc lột thông qua tô thuế, địa tô.
Chào bạn!
Phương pháp bốc lột của chê độ phương Đông và phương tây là bóc lột thông qua tô thuế, địa tô.
Cả hai chế độ phong kiến phương Đông và phương Tây đều sử dụng các hình thức bóc lột cốt lõi sau:
- Bóc lột địa tô: Là hình thức bóc lột phổ biến nhất, tập trung vào việc chiếm lấy phần sản phẩm lao động của nông dân thông qua thuế, thu nhập từ ruộng đất được cho thuê.
- Phân chia đẳng cấp: Xây dựng hệ thống phân tầng xã hội, sử dụng quyền lực chính trị để duy trì sự thống trị của giai cấp địa chủ, lãnh chúa đối với tầng lớp lao động.
- Bóc lột siêu kinh tế: Sử dụng quyền lực nhà nước để ép buộc nhân dân lao động thực hiện công trình công cộng, phục vụ cho nhu cầu của giai cấp thống trị mà không được bồi thường đầy đủ.
| Tiêu chí | Chế độ phong kiến phương Đông | Chế độ phong kiến phương Tây |
|---|---|---|
| Cơ sở kinh tế chính | - Kinh tế địa chủ, ruộng đất chủ yếu thuộc sở hữu nhà nước, được phân cho quý tộc, quan lại hoặc cấp cho nông dân theo định kỳ - Quan hệ chủ-điền chiếm ưu thế, tư nhân sở hữu ruộng đất phát triển chậm |
- Kinh tế lãnh địa, dựa trên quan hệ lãnh chúa-chư hầu - Chế độ tư hữu ruộng đất phát triển sớm, tình trạng phân quyền cát cứ kéo dài |
| Hình thức bóc lột chi tiết | - Bóc lột qua thuế thu nhập nhà nước: Nhà nước thu thuế trực tiếp từ nông dân, bao gồm thuế đất, thuế sản phẩm, thuế thương mại - Bóc lột qua công trình công cộng: Tổ chức xây dựng các công trình thủy lợi, di tích lớn như Vạn Lý Trường Thành bằng sức lao động của nông dân mà chi trả rất ít hoặc không chi trả - Bóc lột qua dịch vụ miễn phí: Nông dân phải thực hiện dịch vụ quân sự, dịch vụ lao động cho nhà vua và quý tộc |
- Bóc lột qua địa tô lãnh chúa: Lãnh chúa thu thuế từ nông nô trên lãnh địa của mình - Bóc lột qua dịch vụ quân sự và lao động cho lãnh chúa: Nông nô phải thực hiện dịch vụ cho lãnh chúa mà không được bồi thường - Bóc lột qua thị trường nô lệ: Sử dụng nô lệ trong sản xuất, đặc biệt ở các khu vực thành thị phát triển |
| Mức độ bóc lột | - Mức độ bóc lột ít khắt khe hơn so với phương Tây, nông dân có một phần tự do về thân thể - Việc sở hữu ruộng đất theo định kỳ giúp nông dân có cơm ăn mặc ấm hơn nông nô ở phương Tây |
- Mức độ bóc lột nặng nề hơn, nông nô ít có quyền tự chủ hơn - Mâu thuẫn giữa lãnh chúa và nông nô gay gắt hơn, thường dẫn đến các cuộc nổi loạn lớn |
| Tầm ảnh hưởng | - Bóc lột chủ yếu diễn ra trong khu vực nông thôn, tập trung vào việc chiếm lấy sản phẩm nông nghiệp - Việc tổ chức công trình thủy lợi giúp nông dân chống chịu thiên tai, hạn chế mức độ bóc lột tương đối |
- Bóc lột diễn ra rộng khắp, bao gồm cả nông thôn và thành thị - Sự phát triển của thị trường nô lệ tạo ra một tầng lớp nô lệ bị bóc lột cực độ |
Sự khác biệt về phương pháp bóc lột giữa hai chế độ phong kiến do các yếu tố sau:
- Đặc điểm lịch sử hình thành: Phương Đông hình thành từ chế độ nô lệ phát triển không đầy đủ, còn phương Tây hình thành từ chế độ nô lệ phát triển cao như đế quốc La Mã.
- Tình hình kinh tế địa lý: Phương Đông có nền kinh tế nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thủy lợi, nên nhà nước phải tổ chức công trình thủy lợi, dẫn đến hình thức bóc lột qua công trình công cộng. Phương Tây có hệ thống lãnh địa phân quyền, dẫn đến hình thức bóc lột qua địa tô lãnh chúa.
- Tư tưởng thống trị: Phương Đông sử dụng Nho giáo để duy trì sự thống trị của quý tộc, còn phương Tây sử dụng Thiên Chúa giáo để củng cố quyền lực của lãnh chúa và tăng lữ.
Phương Đông: Chủ yếu bốc lột bằng tô thuế (hiện vật, lao dịch) thông qua các công xã nông thôn dưới vỏ bọc nhà nước phong kiến trung ương tập quyền gắn liền với công tác thủy lợi.
Phương Tây: Chủ yếu bốc lột bằng địa tô kinh tế (phát canh thu tô), lao dịch nặng nề trên lãnh địa phong kiến khép kín của các lãnh chúa độc lập.
Phương thức bốc lột trong xã hội cổ đại/phong kiến ở Phương Đông và Phương Tây có những điểm khác biệt căn bản do bản chất của quan hệ sản xuất và hình thái xã hội (chế độ Châu Á/Phong kiến phương Đông và chế độ Chiếm hữu nô lệ/Phong kiến phương Tây) quy định.
1. Phương thức bốc lột ở Phương Đông (Châu Á)
Ở phương Đông cổ - trung đại, Nhà nước (đại diện bởi Vua/Hoàng đế) nắm quyền sở hữu tối cao về đất đai. Xã hội vận hành theo mô hình công xã nông thôn.
Bốc lột qua Thuế (Tô thuế đất đai): Nhà nước hoặc tầng lớp địa chủ/quan lại bốc lột người nông dân công xã chủ yếu thông qua việc thu thuế bằng sản vật (lúa gạo, nông sản, tơ lụa...). Nông dân cày cấy trên đất thuộc sở hữu của nhà nước hoặc địa chủ và phải nộp lại một phần lớn thành quả lao động.
Bốc lột qua Lao dịch và Binh dịch: Nông dân bị bắt buộc phải bỏ thời gian, sức lao động không trả công để thực hiện các nghĩa vụ công cộng như đào kênh, đắp đê, xây dựng cung điện, lăng mếu, thành quách hoặc đi lính (binh dịch).
Đặc điểm bốc lột:
Nông dân công xã là lực lượng sản xuất chính. Họ không phải là nô lệ, vẫn có quyền sở hữu tài sản riêng nhỏ và tự do thân thể nhất định, nhưng bị lệ thuộc nặng nề vào bộ máy nhà nước chuyên chế và dòng họ/công xã.
2. Phương thức bốc lột ở Phương Tây
Phương Tây trải qua hai giai đoạn hình thái rõ rệt với hai phương thức bốc lột khác nhau:
A. Giai đoạn Cổ đại (Chế độ Chiếm hữu nô lệ - Hy Lạp, La Mã)
Bốc lột trực tiếp tàn khốc trên thân thể: Chủ nô sở hữu toàn bộ sức lao động và chính bản thân người nô lệ. Nô lệ bị xem là "công cụ biết nói" (instrumentum vocale).
Phương thức: Chủ nô ép buộc nô lệ lao động trong các trang trại, hầm mỏ, xưởng thủ công và chiếm đoạt toàn bộ sản phẩm thặng dư. Họ chỉ cấp cho nô lệ lượng lương thực tối thiểu để tồn tại và tiếp tục làm việc. Nô lệ không có bất kỳ quyền con người hay tài sản nào.
B. Giai đoạn Trung đại (Chế độ Phong kiến - Tây Âu)
Bốc lột Địa tô (Lãnh địa phong kiến): Lãnh chủ phong kiến sở hữu toàn bộ đất đai (lãnh địa). Nông nô bị gắn chặt với ruộng đất của lãnh chủ.
Các hình thức địa tô:
Tô lao dịch: Nông nô phải mang công cụ, sức kéo đến làm việc trực tiếp trên phần đất riêng của lãnh chủ vài ngày trong tuần.
Tô sản vật: Nông nô nộp một phần nông sản thu hoạch được trên phần đất mình được giao canh tác.
Tô tiền: Khi kinh tế hàng hóa phát triển, nông nô quy đổi nghĩa vụ thành tiền mặt để nộp cho lãnh chủ.
Đặc điểm: Nông nô phụ thuộc vào lãnh chủ về mặt pháp lý và nhân thân, phải chịu vô số các loại thuế phụ (thuế xay lúa, thuế nướng bánh, thuế thừa kế...).
Bảng so sánh tóm tắt
Tiêu chí
Phương Đông
Phương Tây
Lực lượng bị bốc lột chính
Nông dân công xã / Nông dân tự do
Nô lệ (Cổ đại) → Nông nô (Trung đại)
Quan hệ sở hữu đối tượng
Nhà nước/Địa chủ sở hữu đất đai; nông dân tự do thân thể
Chủ nô sở hữu cả con người nô lệ (Cổ đại); Lãnh chủ sở hữu đất và chi phối nhân thân nông nô (Trung đại)
Hình thức bốc lột chính
Tô thuế sản vật + Lao dịch cho nhà nước chuyên chế
Cưỡng đoạt toàn bộ (Cổ đại) → Địa tô (lao dịch, sản vật, tiền) (Trung đại)
Bản chất phụ thuộc
Phụ thuộc vào Nhà nước/Bộ máy quan chức
Phụ thuộc cá nhân trực tiếp (Chủ nô - Nô lệ, Lãnh chủ - Nông nô)
Quảng cáo
Bạn cần hỏi gì?
Câu hỏi hot cùng chủ đề
-
Đã trả lời bởi chuyên gia
47376 -
Đã trả lời bởi chuyên gia
35215 -
Đã trả lời bởi chuyên gia
34648 -
Hỏi từ APP VIETJACK32005
