Thị trường và nguồn lực lao động của nước ta hiện nay mang những đặc điểm nổi bật sau đây:

1. Số lượng dồi dào, vẫn đang trong giai đoạn "cơ cấu dân số vàng"
Quy mô lớn: Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của nước ta duy trì ở mức đông đảo, đạt trên 52 - 53 triệu người.

Tỷ lệ tham gia cao: Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động luôn duy trì ở mức cao (khoảng 68% dân số từ 15 tuổi trở lên).

Nguồn bổ sung dồi dào: Mỗi năm lực lượng lao động được bổ sung thêm lượng lớn lao động trẻ, tạo lợi thế thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước (FDI).

2. Chất lượng ngày càng nâng cao nhưng tỷ lệ qua đào tạo bài bản vẫn hạn chế
Đang tiến bộ: Tỷ lệ lao động qua đào tạo (có bằng cấp, chứng chỉ) có xu hướng tăng dần theo các năm (đạt khoảng 27% - 28%). Người lao động Việt Nam được đánh giá là cần cù, thông minh, khéo tay, và tiếp thu nhanh các công nghệ mới.

Thách thức: Phần lớn lực lượng lao động (trên 70%) vẫn là lao động phổ thông, chưa qua đào tạo chính quy hoặc chỉ có kỹ năng cơ bản. Nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, kỹ sư giỏi và công nhân kỹ thuật lành nghề vẫn còn thiếu hụt.

3. Chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tích cực
Theo ngành kinh tế: Lao động đang chuyển dịch mạnh mẽ từ khu vực Nông, lâm, thủy sản sang khu vực Công nghiệp - Xây dựng và Dịch vụ. Tỷ trọng lao động nông nghiệp đã giảm xuống còn khoảng dưới 27%.

Theo thành phần kinh tế: Lao động chuyển dịch từ khu vực Nhà nước sang khu vực ngoài Nhà nước và đặc biệt là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

4. Sự phân bố lao động không đồng đều
Giữa thành thị và nông thôn: Tỷ trọng lao động vẫn tập trung phần lớn ở khu vực nông thôn (chiếm hơn 60%), trong khi khu vực thành thị chiếm khoảng gần 40%.

Giữa các vùng kinh tế: Lao động tập trung mật độ rất cao tại các vùng đồng bằng và trung tâm kinh tế lớn (như Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ), trong khi các vùng miền núi, vùng sâu vùng xa (như Tây Bắc, Tây Nguyên) lại thiếu hụt nguồn lao động có trình độ chuyên môn.

5. Lao động phi chính thức và vấn đề việc làm
Lao động phi chính thức lớn: Một tỷ lệ đông đảo người lao động vẫn đang làm việc trong khu vực phi chính thức (tự làm, làm việc gia đình, công việc không có hợp đồng lao động dài hạn hoặc thiếu bảo hiểm xã hội).

Áp lực việc làm: Dù tỷ lệ thất nghiệp chung ở mức tương đối thấp, nhưng tình trạng thiếu việc làm ở nông thôn và tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm thanh niên trẻ (15–24 tuổi) vẫn là vấn đề đáng quan tâm.