giúp phân tích bài thơ song thất lục bát tiếng đàn mưa

Question

VietJack · Accepted Answer

Xem đáp án từ VietJack...

VietJack · Answer

Bài thơ "Tiếng đàn mưa" của thi sĩ Bích Khê là một trong những kiệt tác tiêu biểu nhất cho khuynh hướng tượng trưng, siêu thực của Phong trào Thơ mới (1932 - 1945). Khác với các bài thơ song thất lục bát truyền thống vốn thiên về kể chuyện hay than thân trách phận (như Chinh phụ ngâm hay Cung oán ngâm), Bích Khê đã dùng thể thơ dân tộc này để kiến tạo một bức tranh âm thanh và cảm xúc độc đáo thông qua phép hòa thanh nghệ thuật (nhạc - thơ - họa).

1. Ý nghĩa nhan đề và cảm hứng chủ đạo
"Tiếng đàn mưa": Nhan đề tác phẩm mang đậm tính chất tượng trưng (sự tương giao giữa các giác quan - ẩn dụ chuyển đổi cảm giác). Mưa không chỉ để ngắm nhìn mà mưa rơi gõ vào không gian tạo thành giai điệu, biến đất trời thành một cây đàn lớn cất lên bản tấu sầu thương.
Cảm hứng chủ đạo: Nhịp đập nỗi sầu cô đơn, trống trải của tâm hồn thi sĩ hòa nhập trọn vẹn vào không gian mưa gió miên man, buồn tẻ của buổi chiều tà.
2. Phân tích chi tiết
a. Bản hòa tấu âm thanh và khung cảnh mưa (Ngôn ngữ nhạc điệu)
Bài thơ mở ra một không gian ngập tràn tiếng mưa rơi rụng, len lỏi vào từng ngóc ngách của tâm tưởng:

"Mưa giọt gạt giọt rơi phong nhụy,

Mưa rơi rơi giọt tị bàng hoa."

(Hoặc câu thơ mở đầu với điệp từ, điệp âm độc đáo)
Điệp từ và điệp âm: Bích Khê sử dụng dày đặc các từ láy và điệp từ (mưa, rơi, giọt, lạnh...). Sự lặp đi lặp lại này mô phỏng nhịp điệu thánh thót, đều đặn nhưng dai dẳng của những giọt mưa thu.
Hình ảnh giàu tính hội họa: Mưa không chỉ rơi trên không trung mà rơi trên "phong nhụy", "bàng hoa" (cành hoa, búp hoa). Hạt mưa đọng lại, làm nhòa đi đường nét của vạn vật, tạo nên một khung cảnh huyền ảo, mơ hồ và đượm buồn.
b. Sự tương giao giác quan: Mưa hóa thành tiếng đàn
Điểm đặc sắc nhất của bài thơ nằm ở chỗ thi sĩ không tả mưa bằng thị giác mà cảm nhận mưa bằng thính giác và tâm giác:

Nhịp điệu song thất lục bát (7−7−6−87 - 7 - 6 - 87−7−6−8) với hệ thống vần lưng, vần chân hiệp cùng các thanh bằng - trắc nhịp nhàng tạo ra những "làn sóng âm thanh".
Tiếng mưa rơi trên mái nhà, trên lá cây gõ xuống lòng người như từng phím đàn gảy vào khoảng không tĩnh lặng. Mưa là cung đàn của thiên nhiên, còn tâm hồn nhà thơ là hộp đàn cộng hưởng. Mỗi giọt mưa rơi xuống là một nốt nhạc lạnh giá thả vào lòng người đơn côi.
c. Nỗi sầu nhân thế và tâm trạng thi sĩ
Đằng sau giai điệu mưa trùng điệp ấy là một nỗi buồn thẳm sâu:

Sự lạnh lẽo và cô đơn: Cái lạnh của cơn mưa hòa cùng cái lạnh của lòng người. Không gian bao la nhưng vắng lặng, khiến con người cảm thấy nhỏ bé, bơ vơ giữa dòng thời gian trôi chảy.
Nỗi hoài niệm mơ hồ: Tiếng đàn mưa như gợi lại những kỷ niệm đã qua, những giấc mơ không thành, thả tâm hồn trôi dạt vào thế giới hư ảo của hoài niệm và mộng mị.
3. Giá trị nghệ thuật đỉnh cao
Sự cách tân thể thơ Song thất lục bát: Bích Khê đã "hiện đại hóa" thể thơ truyền thống. Ông giữ lại nhạc tính du dương đặc trưng của thơ dân tộc nhưng đưa vào đó tư duy thẩm mỹ mới của chủ nghĩa tượng trưng Pháp: coi trọng tính nhạc ("La musique avant toute chose" - Nhạc tính trước tiên), sự gieo vần tinh tế và kết hợp hình ảnh tượng trưng đầy gợi cảm.
Nghệ thuật kiến tạo nhạc tính: Việc kết hợp hài hòa giữa thanh bằng (gợi sự mênh mang, trầm lắng) và thanh trắc (gợi sự trắc trở, ngắt quãng của giọt mưa) biến toàn bộ bài thơ thành một khúc nhạc thực sự.
"Tiếng đàn mưa" của Bích Khê là một nốt nhạc trầm độc đáo trong phong trào Thơ mới. Bằng tài năng hòa quyện tuyệt vời giữa thi ca và âm nhạc, tác phẩm không chỉ mô tả một cơn mưa thiên nhiên mà còn khơi dậy dư âm của những dằn xé, sầu muộn da diết trong tâm hồn con người trước cái đẹp và thời gian.

2 câu trả lời 33

Câu hỏi hot cùng chủ đề

Bài viết mới nhất Lớp 9