Câu 1: Khái niệm, thành phần, cấu trúc và vai trò của khí quyển
1. Khái niệm
Khái niệm: Khí quyển là lớp không khí bao quanh Trái Đất, chịu ảnh hưởng của lực hấp dẫn Trái Đất nên chuyển động cùng với Trái Đất trong không gian.
2. Thành phần của khí quyển
Khí quyển là hỗn hợp gồm nhiều loại khí:

Khí Nitơ (N2N_2N2​): Chiếm khoảng 78% thể tích.
Khí Ôxy (O2O_2O2​): Chiếm khoảng 21% thể tích.
Hơi nước và các khí khác (CO2, Ar, O3...): Chiếm khoảng 1% còn lại.
3. Cấu trúc của khí quyển
Khí quyển được chia thành 5 tầng theo chiều cao (tính từ bề mặt Trái Đất đi lên):

Tầng đối lưu (0 – 8/16 km): Tập trung 80% khối lượng khí quyển và hầu hết hơi nước; nơi diễn ra mọi hiện tượng thời tiết (mây, mưa, sấm chớp...).
Tầng bình lưu (đến khoảng 50 km): Không khí khô và chuyển động ngang; chứa lớp ôzôn (O3O_3O3​) giúp hấp thụ tia cực tím.
Tầng giữa (50 – 80 km): Nhiệt độ giảm mạnh theo độ cao.
Tầng nhiệt / Tầng ion (80 – 500 km): Chứa nhiều ion điện tích, có vai trò phản hồi sóng vô tuyến.
Tầng ngoài (trên 500 km): Không khí cực kỳ loãng, chuyển dần vào khoảng không vũ trụ.
4. Vai trò của khí quyển
Cung cấp Ôxy cho sự hô hấp của con người, sinh vật và Cacbonic cho quá trình quang hợp của cây xanh.
Lớp ôzôn bảo vệ Trái Đất khỏi các tia cực tím (UV) độc hại từ Mặt Trời.
Giữ ấm cho Trái Đất (hiệu ứng nhà kính tự nhiên), điều hòa nhiệt độ không bị quá nóng vào ban ngày và quá lạnh vào ban đêm.
Bảo vệ Trái Đất khỏi sự tàn phá của các thiên thạch khi lao vào bầu khí quyển.
Câu 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa và nguyên nhân hoang mạc phân bố ở chí tuyến
1. Các nhân tố ảnh hưởng đến phân bố lượng mưa
Khí áp:

Vùng áp thấp thu hút gió, không khí bốc lên cao ngưng tụ →\rightarrow→ Mưa nhiều (vùng Xích đạo).
Vùng áp cao không khí bốc xuống không ngưng tụ được →\rightarrow→ Mưa rất ít (vùng Chí tuyến, Cực).
Frông (Bề mặt phân cách 2 khối khí khác nhau): Nơi giao nhau của hai khối khí có nhiệt độ/độ ẩm khác nhau →\rightarrow→ Dẫn đến không khí bốc lên cao và sinh ra mưa nhiều.
Gió:

Gió thổi từ đại dương vào (gió Mậu dịch, gió Tây ôn đới, gió mùa) mang theo độ ẩm →\rightarrow→ Mưa nhiều.
Gió thổi từ lục địa ra →\rightarrow→ Khô hạn, ít mưa.
Dòng biển:

Nơi có dòng biển nóng đi qua: Không khí bốc hơi mạnh →\rightarrow→ Mưa nhiều.
Nơi có dòng biển lạnh đi qua: Không khí lạnh không bốc hơi được →\rightarrow→ Mưa rất ít.
Địa hình:

Sườn đón gió ẩm →\rightarrow→ Mưa nhiều.
Sườn khuất gió →\rightarrow→ Không khí khô, mưa ít. Càng lên cao nhiệt độ giảm, mưa nhiều; nhưng qua một độ cao nhất định, không khí khô lại không còn mưa.
2. Vì sao các vùng hoang mạc trên thế giới thường phân bố ở khu vực chí tuyến?
Các hoang mạc lớn (như Sahara, Arabian, Kalahari, Atacama...) tập trung chủ yếu ở hai dải chí tuyến (Bắc và Nam) do các nguyên nhân chính sau:

Thường xuyên nằm dưới áp cao chí tuyến: Tại khu vực chí tuyến tồn tại dải áp cao (áp suất không khí cao), dòng không khí chủ yếu là dòng giáng (chìm xuống), không thể bốc lên cao để ngưng tụ thành mây và mưa.
Thổi gió Mậu dịch (Tín phong): Gió Mậu dịch thổi từ khu vực chí tuyến về phía Xích đạo. Gió này chủ yếu đi qua các khối lục địa khô nóng hoặc thổi từ chí tuyến ra khơi nên tính chất rất khô.
Ảnh hưởng của dòng biển lạnh: Ở bờ tây các lục địa khu vực chí tuyến thường có các dòng biển lạnh chảy qua (như dòng Benguela, Peru, Canaries...), làm cho không khí lớp dưới lạnh đi, không thể bốc hơi lên ngưng tụ tạo mưa.
3. Nội lực và tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất
1. Khái niệm nội lực
Nội lực là những lực được sinh ra ở bên trong lòng Trái Đất.
Nguồn năng lượng sinh ra nội lực: Chủ yếu do nguồn năng lượng phân rã các chất phóng xạ, sự dịch chuyển của các dòng đối lưu vật chất trong lớp Mantani và năng lượng của các phản ứng hóa học...
2. Tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất
Nội lực tác động đến bề mặt Trái Đất thông qua các vận động kiến tạo:

Vận động theo phương thẳng đứng (Vận động nâng lên - hạ xuống):

Xảy ra chậm chạp và trên diện tích rộng lớn.
Làm cho bộ phận này của lục địa được nâng lên (mở rộng đất liền, biển thu hẹp) trong khi bộ phận khác bị hạ xuống (biển tiến vào lục địa).
Vận động theo phương nằm ngang:

Hiện tượng uốn nếp: Khi các đá mềm chịu lực nén ép theo phương nằm ngang, chúng bị uốn cong thành các nếp uốn nhưng không vỡ gãy. Kết quả tạo ra các miền núi uốn nếp (như dãy Himalaya, An-pơ...).
Hiện tượng đứt gãy: Khi các đá cứng chịu lực nén ép hoặc co giãn theo phương nằm ngang vượt quá giới hạn chịu lực, đá bị nứt, vỡ gãy và dịch chuyển.

Khối đứt gãy nhô lên tạo thành địa luỹ (núi đứt gãy).
Khối đứt gãy sụt xuống tạo thành địa hào (thung lũng đứt gãy, lòng hồ).
Hiện tượng động đất và núi lửa:

Là quả của sự giải phóng năng lượng đột ngột trong lòng Trái Đất dọc theo các đường đứt gãy hoặc ranh giới giữa các mảng kiến tạo.
Núi lửa phun trào dung nham tạo nên các nón núi lửa, cao nguyên dung nham trên bề mặt Trái Đất.

1. Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa:
Khí áp: Vùng khí áp thấp (áp hạ) thường có lượng mưa lớn (do không khí bốc lên cao, ngưng tụ tạo mây); vùng khí áp cao (áp cao) thường mưa rất ít hoặc không mưa (không khí nén xuống, khô hanh).
Frông (Diện khí tượng): Nơi giao nhau giữa hai khối khí có tính chất khác nhau (frông) luôn xảy ra tranh chấp gây nhiễu loạn không khí và tạo ra mưa lớn.
Gió: Gió từ đại dương thổi vào đất liền đem theo nhiều hơi nước nên gây mưa lớn (gió mùa, gió Tây ôn đới). Ngược lại, gió thổi từ lục địa ra thường khô và không mưa (gió Tín phong).
Dòng biển: Vùng ven bờ có dòng biển nóng đi qua thường có mưa nhiều do nước biển dễ bay hơi; vùng có dòng biển lạnh đi qua thường khô hạn, rất ít mưa.
Địa hình: Cùng một ngọn núi, sườn đón gió thường mưa nhiều vì không khí ẩm bị đẩy lên cao ngưng tụ; sườn khuất gió (sườn khuất ẩm) thường mưa rất ít và khô ráo.

2. Vì sao các vùng hoang mạc lớn thường phân bố ở khu vực chí tuyến (\(23^o27'B\) và \(23^o27'N\))?
Các hoang mạc lớn trên thế giới (như hoang mạc Sahara, hoang mạc vùng Trung Đông, hoang mạc Úc...) tập trung ở vùng chí tuyến vì 3 lý do cốt lõi sau:
Chịu dải áp cao chí tuyến ngự trị: Đây là khu vực hạ áp của dòng không khí từ trên cao nén xuống. Không khí bị nén chặt, khô hanh, nhiệt độ tăng cao khiến mây không thể hình thành để tạo mưa.
Gió Tín phong thổi quanh năm: Gió Tín phong thổi từ vùng chí tuyến về phía xích đạo. Đây là loại gió có tính chất khô, ít mang lại mưa cho chính vùng xuất phát của nó.
Ảnh hưởng của dòng biển lạnh: Phía tây của các lục địa ở vùng chí tuyến thường có các dòng biển lạnh chảy qua (như dòng biển Peru, dòng biển Benguela, dòng biển California...). Chúng làm mát lớp không khí sát mặt biển khiến hơi nước ngưng tụ thành sương mù ngay ngoài khơi, khi vào đất liền không khí đã trở nên rất khô, không thể gây mưa.

Câu 3: Nội lực và tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất
Khái niệm: Nội lực là lực phát sinh từ bên trong Trái Đất. Nguồn năng lượng sinh ra nội lực chủ yếu là năng lượng từ sự phân rã các chất phóng xạ, sự dịch chuyển vật chất theo trọng lực và năng lượng của các phản ứng hóa học trong lòng đất.
Tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất:
Nội lực tác động đến địa hình thông qua các vận động kiến tạo, làm cho địa hình trở nên gồ ghề, tăng tính đại dương và lục địa. Cụ thể gồm hai vận động chính:Vận động theo phương thẳng đứng (vận động nâng lên và hạ xuống):Diễn ra chậm chạp trên một diện tích rộng lớn.
Khiến bộ phận này của vỏ Trái Đất được nâng lên (biển lùi, mở rộng diện tích lục địa) hoặc bộ phận khác bị hạ xuống (biển tiến, nhấn chìm đất liền).

Vận động theo phương nằm ngang: Gây ra hai hiện tượng địa chất rõ rệt:Hiện tượng uốn nếp: Do lực nén ép nằm ngang ở những vùng đá có độ dẻo cao. Các lớp đá bị uốn cong nhưng không bị phá vỡ tính liên tục, tạo thành các nếp uốn, các dãy núi uốn nếp đồ sộ (ví dụ: dãy Himalaya, dãy Andes).
Hiện tượng đứt gãy: Do lực nén ép hoặc tách giãn ở những vùng đá già, cứng và giòn. Lớp đá bị gãy, dịch chuyển tạo ra các hẻm vực, thung lũng, hoặc các địa lũy (vùng đá trồi lên thành núi) và địa hào (vùng đá sụt xuống thành bồn địa, hồ sâu).

Hoạt động động đất và núi lửa: Nội lực làm phun trào mắc-ma lên bề mặt tạo thành các ngọn núi lửa, các cao nguyên đá ba-zan, hoặc gây ra động đất làm thay đổi tức thì cấu trúc địa hình khu vực.