Tình hình sản xuất cây lương thực, cây công nghiệp và cây ăn quả ở nước ta (Việt Nam) có những bước phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp và xuất khẩu.

Dưới đây là bức tranh tổng quan về tình hình sản xuất của ba nhóm cây trồng này:

1. Tình hình sản xuất cây lương thực
Cây lương thực đóng vai trò cốt lõi trong việc đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu.

Cây lúa (Chủ lực):

Diện tích và sản lượng: Nhờ áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật (giống mới ngắn ngày, chất lượng cao, thâm canh tăng vụ), năng suất và sản lượng lúa của nước ta không ngừng tăng lên qua các năm.
Vùng trọng điểm: Hai vựa lúa lớn nhất cả nước là Đồng bằng sông Cửu Long (chiếm sản lượng lớn nhất, đóng vai trò chủ lực xuất khẩu) và Đồng bằng sông Hồng.
Vị thế: Việt Nam duy trì vững chắc vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, gạo Việt Nam ngày càng nâng cao chất lượng và vươn tới các thị trường khó tính.
Các cây lương thực khác: Ngô, khoai, sắn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo lương thực phụ và phục vụ ngành công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi. Ngô được trồng nhiều ở Trung du miền núi Bắc Bộ và Tây Nguyên.
2. Tình hình sản xuất cây công nghiệp
Việt Nam có nhiều lợi thế về đất đai (đất feralit vùng đồi núi, đất ba-dan) và khí hậu để phát triển cây công nghiệp, tạo ra nguồn nông sản xuất khẩu giá trị lớn.

Cây công nghiệp lâu năm:

Chiếm tỉ trọng lớn và đóng vai trò mũi nhọn xuất khẩu.
Các loại cây chủ lực gồm: Cà phê (trồng nhiều nhất ở Tây Nguyên), Cao su (Đông Nam Bộ, Tây Nguyên), Chè (Trung du miền núi Bắc Bộ), Hồ tiêu và Điều.
Sản phẩm thu hoạch phục vụ mạnh mẽ cho thị trường xuất khẩu toàn cầu.
Cây công nghiệp hằng năm:

Gồm lạc, đậu tương, mía, bông, đay, cói... được trồng phân bố rộng rãi hơn để cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thực phẩm và tiêu dùng trong nước.
3. Tình hình sản xuất cây ăn quả
Sự đa dạng: Nhờ khí hậu nhiệt đới gió mùa phân hóa đa dạng, nước ta trồng được rất nhiều loại trái cây từ ôn đới, cận nhiệt đến nhiệt đới (xoài, nhãn, vải thiều, sầu riêng, thanh long, chôm chôm, bưởi, cam, quýt...).
Vùng chuyên canh lớn:

Đồng bằng sông Cửu Long là "vựa trái cây" lớn nhất cả nước với các loại quả đặc sản quanh năm.
Các vùng khác như Đông Nam Bộ, Trung du miền núi Bắc Bộ cũng hình thành các vùng chuyên canh cây ăn quả quy mô lớn.
Xu hướng phát triển: Ngành trồng cây ăn quả đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng ứng dụng công nghệ cao (tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP), xây dựng mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu quốc tế (Trung Quốc, EU, Mỹ, Nhật Bản...).