1. Mâu thuẫn về ý thức hệ
Hệ tư tưởng đối lập: Mỹ đại diện cho chế độ tư bản chủ nghĩa và nền dân chủ tự do. Liên Xô đại diện cho chế độ xã hội chủ nghĩa và nền kinh tế kế hoạch tập trung.
Mục tiêu toàn cầu: Cả hai siêu cường đều tin rằng hệ thống của mình là tối ưu và muốn truyền bá ảnh hưởng ra khắp thế giới.

2. Sự thay đổi cục diện quyền lực sau năm 1945
Sự sụp đổ của các cường quốc cũ: Anh, Pháp, Đức, Nhật đều suy yếu hoặc bị tàn phá sau chiến tranh.
Chân không quyền lực: Mỹ và Liên Xô vươn lên thành hai siêu cường duy nhất, trực tiếp đối đầu để phân chia phạm vi ảnh hưởng.

3. Sự bất đồng về tương lai châu Âu
Vấn đề nước Đức: Mỹ và đồng minh muốn phục hồi kinh tế Đức. Liên Xô muốn phi quân sự hóa và bắt Đức bồi thường chiến tranh để suy yếu nước này.
Khối Đông Âu: Liên Xô thành lập các chính phủ thân Cộng sản tại Đông Âu để làm vùng đệm an ninh. Mỹ coi đây là sự bành trướng hung hãn.

4. Các học thuyết và chính sách đối đầu
Học thuyết Truman (1947): Mỹ tuyên bố chính sách "ngăn chặn" sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản trên toàn cầu.
Kế hoạch Marshall: Mỹ viện trợ kinh tế để phục hưng Tây Âu, siết chặt liên minh chống Liên Xô.
Sự ra đời của NATO và Khối Warsaw: Việc thành lập các liên minh quân sự đối lập khiến thế giới bị chia thành hai phe rõ rệt.

5. Chạy đua vũ trang và tâm lý bất an
Độc quyền vũ khí hạt nhân: Việc Mỹ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản năm 1945 khiến Liên Xô lo ngại sâu sắc và quyết tâm tự phát triển vũ khí hạt nhân.
Tình thế lưỡng nan về an ninh: Hành động tự vệ của bên này luôn bị bên kia coi là mối đe dọa tấn công, dẫn đến vòng xoáy nghi kỵ.