Sự phân hóa thiên nhiên ở Trung và Nam Mỹ diễn ra rất rõ rệt do lãnh thổ kéo dài trên nhiều vĩ độ và có hệ thống núi cao đồ sộ. Dưới đây là các ý chính:

1. Phân hóa theo chiều Bắc - Nam
Sự phân hóa này thể hiện qua các đới khí hậu và thảm thực vật từ Bắc xuống Nam:

Đới khí hậu xích đạo và nhiệt đới: Chiếm diện tích lớn ở phía Bắc và vùng trung tâm (lưu vực sông A-ma-zôn, đồng bằng Ô-ri-nô-cô). Thảm thực vật điển hình là rừng mưa nhiệt đới và xavan.

Đới khí hậu cận nhiệt và ôn đới: Xuất hiện ở phần phía nam lục địa Nam Mỹ. Thảm thực vật chuyển dần sang rừng cận nhiệt, thảo nguyên và rừng hỗn hợp.

2. Phân hóa theo chiều Đông - Tây
Sự phân hóa này thể hiện rõ nhất ở lục địa Nam Mỹ, chia thành 3 khu vực địa hình khác nhau:

Phía Đông: Là các sơn nguyên già, thấp (sơn nguyên Guy-a-na, sơn nguyên Bra-xin). Khí hậu nóng ẩm, rừng rậm phát triển.

Ở giữa: Là các đồng bằng rộng lớn, thấp và bằng phẳng (đồng bằng Ô-ri-nô-cô, A-ma-zôn, La Pla-ta và Pam-pa). Cảnh quan chủ yếu là rừng rậm hoặc thảo nguyên tùy vào lượng mưa.

Phía Tây: Hệ thống núi trẻ An-đét cao và đồ sộ. Thiên nhiên thay đổi phức tạp do ảnh hưởng của độ cao và các dòng hải lưu (dòng biển lạnh Pê-ru ở phía Tây gây nên hoang mạc ven biển như A-ta-ca-ma).

3. Phân hóa theo độ cao (Đặc điểm riêng của dãy An-đét)
Ngoài hai chiều trên, dãy An-đét còn có sự phân hóa thẳng đứng cực kỳ rõ rệt. Càng lên cao, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi khiến các vành đai thực vật thay đổi từ rừng nhiệt đới, rừng ôn đới lên đến đồng cỏ núi cao và cuối cùng là băng tuyết vĩnh cửu.

Sự phân hoá thiên nhiên tại Trung và Nam Mỹ diễn ra rất rõ rệt do lãnh thổ kéo dài trên nhiều vĩ độ và có địa hình chia cắt phức tạp. Dưới đây là tóm tắt ngắn gọn các ý chính:

1. Phân hoá theo chiều Bắc - Nam
Do lãnh thổ kéo dài từ vùng chí tuyến Bắc đến tận vùng cận cực Nam, cảnh quan thay đổi qua các đới khí hậu:

Đới khí hậu nóng: Chiếm phần lớn diện tích (Trung Mỹ và nửa bắc Nam Mỹ), phổ biến là rừng xích đạo ẩm (Amazon) và rừng nhiệt đới.
Đới khí hậu ôn hòa: Ở phần phía nam lục địa, cảnh quan chuyển dần sang đồng cỏ và rừng hỗn hợp.
Đới khí hậu cận cực: Ở cực Nam cùng với các đảo, khí hậu lạnh giá quanh năm.
2. Phân hoá theo chiều Đông - Tây
Sự phân hoá này thể hiện rõ nhất ở lục địa Nam Mỹ qua ba khu vực địa hình:

Phía Đông: Các sơn nguyên già (như sơn nguyên Guiana, Brazil) có khí hậu nóng ẩm, cảnh quan rừng thưa và xavan chiếm ưu thế.
Ở giữa: Các đồng bằng rộng lớn (Orinoco, Amazon, La Plata, Pampa). Trong đó, đồng bằng Amazon là vùng rừng xích đạo lớn nhất thế giới, các đồng bằng phía nam là vùng đồng cỏ tươi tốt.
Phía Tây: Hệ thống núi trẻ Andes cao và đồ sộ. Thiên nhiên thay đổi phức tạp theo độ cao và hướng sườn. Đặc biệt, dải duyên hải hẹp phía Tây có những vùng khô hạn, hình thành hoang mạc (như Atacama) do ảnh hưởng của dòng biển lạnh.

Lưu ý: Ngoài hai chiều trên, Trung và Nam Mỹ còn có sự phân hoá theo độ cao cực kỳ rõ rệt, đặc biệt là ở vùng núi Andes, nơi các đai thực vật thay đổi từ rừng nhiệt đới ở chân núi lên đến băng tuyết vĩnh cửu trên đỉnh núi.