Nét độc đáo trong cuộc kháng chiến của nhà Lý chống quân Tống xâm lược:

- Chủ động tiến công để chặn thế mạnh của giặc.

- Chủ động chuẩn bị về lực lượng, phòng thủ, bố trí trận địa đánh giặc.

- Chủ động chớp thời cơ quân giặc gặp khó khăn để tổ chức tổng tiến công.

- Chủ động giảng hòa với giặc. Thể hiện lòng trọng nhân nghĩa.

Câu 2:

CÂU 1: Độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075 – 1077)
Chiến lược "Tiên phát chế nhân": Chủ động đem quân đánh trước vào các căn cứ của giặc (Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu) để chặn thế mạnh và phá tan sự chuẩn bị xâm lược của chúng.
Xây dựng phòng tuyến vững chắc: Lựa chọn sông Như Nguyệt làm trận địa phòng ngự chiến lược để chặn đứng đạo quân bộ của nhà Tống.
Tấn công tâm lý: Sử dụng bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" để khích lệ tinh thần quân ta và làm hoang mang ý chí của kẻ thù.
Chủ động kết thúc chiến tranh bằng hòa bình: Khi đang ở thế thắng, ta chủ động đề nghị "giảng hòa" để giữ mối quan hệ giao bang, tránh đổ máu không cần thiết cho cả hai nước.
 
CÂU 2: Vai trò của Lý Thường Kiệt (1075 – 1077)
Tổng chỉ huy tối cao: Là người trực tiếp vạch ra kế hoạch chiến lược và chỉ đạo toàn bộ cuộc kháng chiến.
Người thực hiện chiến lược "Tiên phát chế nhân": Chỉ huy quân đội tấn công sang đất Tống thành công, tạo lợi thế lớn ngay từ đầu.
Tác giả "Nam quốc sơn hà": Được xem là tác giả của bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên, dùng ngòi bút làm vũ khí tinh thần sắc bén.
Sáng suốt trong giảng hòa: Quyết định khôn khéo giúp đất nước sạch bóng quân thù mà vẫn giữ được thể diện cho nhà Tống, đảm bảo hòa bình lâu dài.
 
CÂU 3: Thành tựu văn hóa, giáo dục thời Lý
Giáo dục & Khoa cử:Năm 1070: Xây dựng Văn Miếu ở Thăng Long để thờ Khổng Tử và dạy học.
Năm 1075: Mở khoa thi đầu tiên để tuyển chọn quan lại tài giỏi.
Năm 1076: Thành lập Quốc Tử Giám, được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam.
Văn hóa:Tôn giáo: Đạo Phật rất phát triển và được coi là quốc giáo; Nho giáo bắt đầu có vai trò nhất định.
Nghệ thuật: Nhiều công trình kiến trúc độc đáo như chùa Một Cột, tháp Báo Thiên. Trình độ điêu khắc tinh xảo (hình tượng rồng thời Lý mượt mà, uyển chuyển).
 
CÂU 4: Sự thành lập nhà Trần
Bối cảnh: Cuối thế kỷ XII, nhà Lý suy yếu nghiêm trọng, chính quyền không quản lý được đất nước, phải dựa vào thế lực của họ Trần để dẹp loạn.
Diễn biến: Năm 1224, vua Lý Huệ Tông đi tu, truyền ngôi cho con gái là Lý Chiêu Hoàng. Dưới sự dàn xếp của Trần Thủ Độ, Lý Chiêu Hoàng kết duyên với Trần Cảnh.
Kết quả: Tháng 1/1226 (âm lịch năm 1225), Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh (Trần Thái Tông). Nhà Trần chính thức thành lập.
 
CÂU 5: Tình hình Đại Việt thời Trần
Chính trị: Củng cố chế độ quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền; thực hiện chế độ Thái thượng hoàng (vua nhường ngôi sớm cho con rồi về làm cố vấn).
Kinh tế: Chú trọng khẩn hoang, đắp đê (Hà đê sứ); thủ công nghiệp phát triển với các làng nghề (gốm Bát Tràng); thương nghiệp sôi động (cảng Vân Đồn).
Xã hội: Phân hóa giai cấp sâu sắc (quý tộc, địa chủ, nông dân, thợ thủ công, thương nhân và thấp nhất là nông nô, nô tì).
Văn hóa: Văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển (Hịch tướng sĩ, Tụng giá hoàn kinh sư).
Tôn giáo: "Tam giáo đồng nguyên" (Phật, Nho, Đạo song hành). Đặc biệt, vua Trần Nhân Tông sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử đậm chất Việt Nam.