• Bối cảnh: Sau Chiến tranh Lạnh và việc giải quyết vấn đề Campuchia, quan hệ Việt Nam - ASEAN cải thiện rõ rệt.
• Dấu mốc: Ngày 28/7/1995, tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 28 tại Brunei, Việt Nam chính thức gia nhập, trở thành thành viên thứ 7.
• Ý nghĩa: Sự kiện này chấm dứt sự đối đầu, mở ra thời kỳ hợp tác, hòa bình và hội nhập khu vực. 

Đánh giá vai trò của Việt Nam đối với ASEAN

• Chủ động dẫn dắt và điều phối: Việt Nam đóng vai trò nòng cốt trong việc xây dựng cộng đồng, đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch ASEAN (2010, 2020) và các hội nghị cấp cao.
• Thúc đẩy đoàn kết và mở rộng: Việt Nam là nhân tố quan trọng trong việc kết nạp các thành viên còn lại (Lào, Myanmar, Campuchia), hiện thực hóa ý tưởng ASEAN-10.
• Xây dựng quy tắc ứng xử: Đóng góp tích cực vào việc xây dựng Hiến chương ASEAN, tầm nhìn cộng đồng và thúc đẩy các quy tắc ứng xử trên biển (DOC, COC) để giữ vững an ninh.
• Nâng cao vị thế quốc tế: Việt Nam giúp ASEAN nâng cao giá trị chiến lược và tăng cường quan hệ với các đối tác lớn. 

• Giai đoạn trước 1991: Quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN tồn tại sự nghi kỵ và lạnh nhạt do bối cảnh lịch sử và vấn đề Campuchia.
• Bước ngoặt (1992): Sau khi ký Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Đông Nam Á (TAC) vào tháng 7/1992, Việt Nam chính thức trở thành quan sát viên của ASEAN.
• Chuẩn bị (1993 - 1994): Việt Nam đẩy mạnh hợp tác đa phương với các nước trong khối. Ngày 17/10/1994, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm đã nộp đơn chính thức xin gia nhập.
• Gia nhập chính thức (28/7/1995): Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 28 (AMM-28) tại Brunei, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 7 của hiệp hội.
  Nghiên Cứu Lịch Sử +3

• Hạt nhân thúc đẩy mở rộng và đoàn kết: Ngay sau khi gia nhập, Việt Nam đã tích cực làm cầu nối để kết nạp Lào, Myanmar (1997) và Campuchia (1999), hoàn thành tầm nhìn về một ASEAN bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á.
• Dẫn dắt và định hình các quyết sách lớn:
  • Việt Nam đã 3 lần hoàn thành xuất sắc vai trò Chủ tịch ASEAN (vào các năm 1998, 2010 và 2020).
  • Đóng góp quan trọng vào việc xây dựng Hiến chương ASEAN, Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và 2045, cũng như các kế hoạch thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua Sáng kiến Liên kết ASEAN (IAI).
• Giữ vững hòa bình và an ninh khu vực: Việt Nam luôn đề cao vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, đóng góp tích cực vào việc giải quyết các vấn đề phức tạp như Biển Đông và thúc đẩy hợp tác an ninh thông qua ARF.
• Động lực tăng trưởng kinh tế: Từ một nền kinh tế chậm phát triển, Việt Nam đã vươn lên chiếm khoảng 12% GDP của toàn khối (năm 2024), trở thành "điểm sáng" và cửa ngõ kết nối ASEAN với thế giới.