Hoàn cảnh ra đời của công cuộc Đổi mới (1986–1991)
1. Trong nước
- Sau năm 1975, đất nước thống nhất nhưng kinh tế rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng:

- Cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp bộc lộ nhiều hạn chế, kìm hãm sự phát triển.

- Xã hội nảy sinh nhiều vấn đề: thất nghiệp, đời sống thấp, niềm tin giảm sút.

- Tình hình thế giới có nhiều biến đổi:

- Việt Nam bị bao vây, cấm vận, gặp nhiều khó khăn trong quan hệ quốc tế.

1. Hoàn cảnh ra đời của công cuộc Đổi mới (1986 - 1991)
Công cuộc Đổi mới ở Việt Nam được đề ra chính thức tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) trong bối cảnh:
Trong nước:Sau 10 năm (1976 - 1985) xây dựng chủ nghĩa xã hội, nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng.
Lạm phát phi mã (có lúc lên đến trên 700% năm 1986), sản xuất đình đốn, lương thực thực phẩm và hàng tiêu dùng khan hiếm.
Mô hình kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp đã bộc lộ nhiều hạn chế, không còn phù hợp để thúc đẩy sản xuất phát triển.
Thế giới:Cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật đang diễn ra mạnh mẽ, xu thế đối thoại và hợp tác bắt đầu hình thành trên thế giới.
Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu cũng đang bước vào giai đoạn cải tổ (Perestroika) để khắc phục khó khăn.
 

 
2. Vì sao phải tiến hành Đổi mới?
Việc tiến hành Đổi mới là một yêu cầu khách quan và là vấn đề sống còn đối với đất nước vì những lý do sau:
Khắc phục sai lầm về chủ trương, chính sách: Trước năm 1986, chúng ta đã mắc phải những sai lầm chủ quan, duy ý chí, vội vàng trong việc xóa bỏ các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa và áp dụng mô hình kinh tế bao cấp quá lâu.
Đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng: Để giải quyết tình trạng thiếu hụt lương thực, kiềm chế lạm phát và ổn định đời sống nhân dân, cần một tư duy kinh tế mới, năng động hơn.
Phù hợp với xu thế thời đại: Việt Nam cần thay đổi để hội nhập với nền kinh tế thế giới, tận dụng các nguồn lực bên ngoài thay vì bị cô lập và bao vây cấm vận.
Khẳng định sức sống của Chủ nghĩa xã hội: Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là làm cho chủ nghĩa xã hội được thực hiện hiệu quả hơn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
 
Lưu ý: Giai đoạn 1986 - 1991 là bước đầu của công cuộc Đổi mới, tập trung vào ba chương trình kinh tế lớn: lương thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu.