Sự thành lập nhà Lý vào năm 1009 là một bước ngoặt quan trọng, mở ra thời kỳ phát triển rực rỡ và ổn định lâu dài cho các triều đại phong kiến Việt Nam. Dưới đây là những nét chính về sự kiện lịch sử này:
1. Bối cảnh lịch sử
- Sự suy yếu của nhà Tiền Lê: Sau khi Lê Hoàn mất, các con của ông tranh giành ngôi báu. Lê Long Đĩnh (Lê Ngọa Triều) lên ngôi nhưng là một vị vua tàn bạo, mất lòng dân, khiến triều đình rối ren và lòng người oán hận.
- Sự trỗi dậy của Lý Công Uẩn: Trong triều đình bấy giờ, Lý Công Uẩn đang giữ chức Tả thân vệ Điện tiền Chỉ huy sứ. Ông là người có đức, có tài, có uy tín lớn và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của các đại thần (như Đào Cam Mộc) cùng giới tăng lữ (như thiền sư Vạn Hạnh).
2. Quá trình thành lập
- Năm 1009: Lê Long Đĩnh qua đời. Các quan đại thần trong triều đình, đứng đầu là Đào Cam Mộc, đã cùng với các nhà sư tôn soái Lý Công Uẩn lên ngôi hoàng đế.
- Sự kiện lên ngôi: Lý Công Uẩn chính thức lên ngôi vào tháng 10 năm Kỷ Dậu (1009), lấy niên hiệu là Thuận Thiên (thuận theo ý trời), lập nên triều đại nhà Lý.
3. Sự kiện dời đô (1010)
- Đây là quyết định chiến lược quan trọng nhất ngay sau khi nhà Lý thành lập:
+ Lý do: Vùng đất Hoa Lư (Ninh Bình) tuy hiểm trở nhưng chật hẹp, không còn phù hợp với quy mô phát triển của đất nước trong thời bình.
+ Hành động: Năm 1010, Lý Thái Tổ viết "Chiếu dời đô" (Thiên đô chiếu) và quyết định chuyển kinh đô từ Hoa Lư về thành Đại La (nay là Hà Nội).
+ Tên gọi Thăng Long: Khi đoàn thuyền cập bến Đại La, vua thấy hình ảnh rồng vàng bay lên nên đã đổi tên thành là Thăng Long.
=> Ý nghĩa của sự thành lập nhà Lý
- Chấm dứt thời kỳ loạn lạc: Kết thúc giai đoạn khủng hoảng cuối thời Tiền Lê, thiết lập trật tự xã hội mới.
- Mở đầu thời kỳ văn minh Đại Việt: Nhà Lý đã đặt nền móng vững chắc về luật pháp, giáo dục (Văn Miếu - Quốc Tử Giám) và tôn giáo (Phật giáo cực thịnh).
- Khẳng định vị thế dân tộc: Việc dời đô ra Thăng Long cho thấy tầm nhìn xa trông rộng, mong muốn xây dựng một quốc gia độc lập, tự cường và phát triển lâu dài.

$\color{blue}{\text{1. Bối cảnh lịch sử}}$
$\color{blue}{\text{Cuối triều Tiền Lê, vua Lê Long Đĩnh (Lê Ngọa Triều) là một bạo chúa, lối sống sa đọa, mất lòng dân, khiến triều đình suy yếu.}} $
$\color{blue}{\text{Trong khi đó, Lý Công Uẩn đang giữ chức Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ, là một người có tài, có đức và được sự ủng hộ của các đại thần cũng như tầng lớp tăng lữ (đặc biệt là thiền sư Vạn Hạnh).}}$

$\color{blue}{\text{2. Sự kiện thành lập}}$
$\color{blue}{\text{Năm **1009**, vua Lê Long Đĩnh qua đời.}}$
$\color{blue}{\text{Được sự hỗ trợ của Đào Cam Mộc và các thế lực tăng lữ, **Lý Công Uẩn** được tôn lên làm vua, chính thức lập ra triều đại nhà Lý.}}$
$\color{blue}{\text{Ông lấy niên hiệu là **Thuận Thiên** (nghĩa là thuận theo ý trời).}}$

$\color{blue}{\text{3. Quyết định dời đô (1010)}}$
$\color{blue}{\text{Sau khi lên ngôi, nhận thấy vùng đất Hoa Lư (Ninh Bình) chật hẹp, hiểm trở không còn phù hợp để phát triển đất nước trong thời bình, Lý Thái Tổ đã quyết định dời đô về **thành Đại La** (Hà Nội).}}$
$\color{blue}{\text{Tương truyền khi thuyền cập bến, nhà vua thấy hình ảnh rồng vàng bay lên nên đã đổi tên thành là **Thăng Long**.}}$

$\color{blue}{\text{4. Ý nghĩa sự thành lập}}$
$\color{blue}{\text{Chấm dứt thời kỳ loạn lạc và các triều đại ngắn ngủi trước đó (Đinh, Tiền Lê).}}$
$\color{blue}{\text{Xác lập một vương triều bền vững, đặt nền móng cho việc xây dựng một quốc gia trung ương tập quyền vững mạnh.}}$
$\color{blue}{\text{Việc dời đô về Thăng Long khẳng định tầm nhìn chiến lược, giúp đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển kinh tế, văn hóa rực rỡ (văn hóa Thăng Long).}}$

#$\color{red}{\text{u}}\color{orange}{\text{y}}\color{yellow}{\text{e}}\color{green}{\text{n}}\color{blue}{\text{c}}\color{indigo}{\text{u}}\color{violet}{\text{t}}\color{red}{\text{e}}\color{orange}{\text{c}}\color{yellow}{\text{o}}\color{green}{\text{r}}\color{blue}{\text{e}}$

1. Bối cảnh lịch sử1. Bối cảnh lịch sử
Cuối triều Tiền Lê, vua Lê Long Đĩnh (Lê Ngọa Triều) là một bạo chúa, lối sống sa đọa, mất lòng dân, khiến triều đình suy yếu.Cuối triều Tiền Lê, vua Lê Long Đĩnh (Lê Ngọa Triều) là một bạo chúa, lối sống sa đọa, mất lòng dân, khiến triều đình suy yếu.
Trong khi đó, Lý Công Uẩn đang giữ chức Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ, là một người có tài, có đức và được sự ủng hộ của các đại thần cũng như tầng lớp tăng lữ (đặc biệt là thiền sư Vạn Hạnh).Trong khi đó, Lý Công Uẩn đang giữ chức Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ, là một người có tài, có đức và được sự ủng hộ của các đại thần cũng như tầng lớp tăng lữ (đặc biệt là thiền sư Vạn Hạnh).

2. Sự kiện thành lập2. Sự kiện thành lập
Năm **1009**, vua Lê Long Đĩnh qua đời.Năm **1009**, vua Lê Long Đĩnh qua đời.
Được sự hỗ trợ của Đào Cam Mộc và các thế lực tăng lữ, **Lý Công Uẩn** được tôn lên làm vua, chính thức lập ra triều đại nhà Lý.Được sự hỗ trợ của Đào Cam Mộc và các thế lực tăng lữ, **Lý Công Uẩn** được tôn lên làm vua, chính thức lập ra triều đại nhà Lý.
Ông lấy niên hiệu là **Thuận Thiên** (nghĩa là thuận theo ý trời).Ông lấy niên hiệu là **Thuận Thiên** (nghĩa là thuận theo ý trời).

3. Quyết định dời đô (1010)3. Quyết định dời đô (1010)
Sau khi lên ngôi, nhận thấy vùng đất Hoa Lư (Ninh Bình) chật hẹp, hiểm trở không còn phù hợp để phát triển đất nước trong thời bình, Lý Thái Tổ đã quyết định dời đô về **thành Đại La** (Hà Nội).Sau khi lên ngôi, nhận thấy vùng đất Hoa Lư (Ninh Bình) chật hẹp, hiểm trở không còn phù hợp để phát triển đất nước trong thời bình, Lý Thái Tổ đã quyết định dời đô về **thành Đại La** (Hà Nội).
Tương truyền khi thuyền cập bến, nhà vua thấy hình ảnh rồng vàng bay lên nên đã đổi tên thành là **Thăng Long**.Tương truyền khi thuyền cập bến, nhà vua thấy hình ảnh rồng vàng bay lên nên đã đổi tên thành là **Thăng Long**.

4. Ý nghĩa sự thành lập4. Ý nghĩa sự thành lập
Chấm dứt thời kỳ loạn lạc và các triều đại ngắn ngủi trước đó (Đinh, Tiền Lê).Chấm dứt thời kỳ loạn lạc và các triều đại ngắn ngủi trước đó (Đinh, Tiền Lê).
Xác lập một vương triều bền vững, đặt nền móng cho việc xây dựng một quốc gia trung ương tập quyền vững mạnh.Xác lập một vương triều bền vững, đặt nền móng cho việc xây dựng một quốc gia trung ương tập quyền vững mạnh.
Việc dời đô về Thăng Long khẳng định tầm nhìn chiến lược, giúp đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển kinh tế, văn hóa rực rỡ (văn hóa Thăng Long).Việc dời đô về Thăng Long khẳng định tầm nhìn chiến lược, giúp đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển kinh tế, văn hóa rực rỡ (văn hóa Thăng Long).