=> Đáp án đúng là: A. Protein bị mất chức năng.
Giải thích:
1. Tại sao protein lại mất chức năng?
- Protein là những phân tử có hình dạng đặc thù để thực hiện các nhiệm vụ cụ thể (như enzyme, kháng thể, hay hormone). Cấu trúc không gian ba chiều (thường là cấu trúc bậc 3 hoặc bậc 4) tạo ra các trung tâm hoạt động hoặc các vị trí liên kết đặc hiệu.
- Khi cấu trúc này bị phá vỡ (hiện tượng biến tính), protein bị duỗi xoắn hoặc biến dạng, khiến các vị trí hoạt động này không còn khớp với các phân tử mà chúng cần tương tác. Giống như một chiếc chìa khóa bị bẻ cong, nó sẽ không thể mở được ổ khóa nữa.
2. Phân tích các đáp án còn lại
- Đáp án B (Sai): Cấu trúc bậc 1 là trình tự sắp xếp của các axit amin được giữ vững bởi liên kết peptit (liên kết cộng hóa trị bền vững). Khi protein bị biến tính (do nhiệt độ, pH...), chỉ có các liên kết yếu (như liên kết hidro, tương tác kỵ nước) bị phá vỡ, còn liên kết peptit vẫn còn nguyên. Do đó, cấu trúc bậc 1 không bị mất.
- Đáp án C (Chưa đầy đủ): Khi cấu trúc 3D bị phá vỡ, các cấu trúc bậc 2 (xoắn $\alpha$ hoặc phiến gấp $\beta$) thường cũng bị ảnh hưởng hoặc mất đi. Tuy nhiên, hệ quả quan trọng nhất và trực tiếp nhất đối với sinh vật là sự mất chức năng.
- Đáp án D (Sai): Protein cực kỳ nhạy cảm với môi trường; bất kỳ sự thay đổi cấu trúc nào cũng dẫn đến thay đổi hoặc mất hoàn toàn hoạt tính sinh học.
3. Nguyên nhân gây biến tính Protein
- Một số tác nhân phổ biến có thể phá vỡ cấu trúc không gian của protein bao gồm:
+ Nhiệt độ cao: Làm đứt gãy các liên kết hidro.
+ Độ pH thay đổi: Làm thay đổi sự tích điện của các gốc axit amin.
+ Nồng độ muối cao hoặc các hóa chất mạnh.
- Ví dụ thực tế: Khi em rán trứng, lòng trắng trứng từ dạng lỏng trong suốt chuyển sang dạng rắn trắng đục. Đó chính là hiện tượng protein (albumin) bị biến tính do nhiệt độ, làm mất cấu trúc không gian ban đầu.