Câu 1. So sánh sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội giữa nhóm nước phát triển và nhóm nước đang phát triển
a) Nhóm nước phát triển

Trình độ kinh tế cao, GDP và GDP/người lớn.
Cơ cấu kinh tế hiện đại: dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao chiếm tỉ trọng lớn; nông nghiệp chiếm tỉ trọng rất nhỏ.
Khoa học – công nghệ phát triển, năng suất lao động cao.
Đời sống dân cư cao, mức sống ổn định.
Chỉ số HDI cao, giáo dục – y tế phát triển.
Đô thị hóa cao, cơ sở hạ tầng hiện đại.
b) Nhóm nước đang phát triển

Trình độ kinh tế thấp hoặc trung bình, GDP/người thấp.
Cơ cấu kinh tế lạc hậu: nông nghiệp và công nghiệp khai thác còn chiếm tỉ trọng lớn.
Khoa học – công nghệ hạn chế, năng suất lao động thấp.
Đời sống nhân dân còn khó khăn, chênh lệch giàu nghèo lớn.
HDI thấp hoặc trung bình, giáo dục – y tế chưa phát triển đồng đều.
Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh nhưng thiếu bền vững.
👉 Kết luận: Hai nhóm nước có sự chênh lệch rất lớn và rõ rệt về trình độ phát triển kinh tế – xã hội.

Câu 2. Vì sao nói: các nước phát triển ngày càng giàu, các nước đang phát triển ngày càng nghèo?
Do những nguyên nhân chủ yếu sau:

Xuất phát điểm khác nhau:
Các nước phát triển công nghiệp hóa sớm, tích lũy vốn lớn; trong khi nhiều nước đang phát triển từng là thuộc địa, kinh tế lạc hậu.
Ưu thế về khoa học – công nghệ:
Các nước phát triển nắm giữ công nghệ cao, tạo ra giá trị lớn → lợi nhuận cao.
Quan hệ thương mại không công bằng:
Nước phát triển xuất khẩu sản phẩm công nghiệp giá cao;
Nước đang phát triển chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô, giá rẻ.
Phụ thuộc vốn và nợ nước ngoài:
Nhiều nước đang phát triển lệ thuộc vào vốn vay, dễ rơi vào vòng xoáy nợ nần.
Toàn cầu hóa mang tính chọn lọc:
Lợi ích chủ yếu rơi vào các nước phát triển.
👉 Kết luận: Khoảng cách giàu – nghèo giữa các quốc gia ngày càng gia tăng.

Câu 3. Một số đặc điểm nổi bật của nền kinh tế thế giới hiện nay. Để phát triển bền vững, Việt Nam cần chú trọng những vấn đề gì?
a) Đặc điểm nổi bật của kinh tế thế giới hiện nay
Toàn cầu hóa kinh tế diễn ra mạnh mẽ.
Khoa học – công nghệ phát triển nhanh, đặc biệt là công nghệ số.
Kinh tế tri thức ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.
Vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu trở nên cấp bách.
b) Để phát triển bền vững, Việt Nam cần chú trọng
Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.
Sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.
Đẩy mạnh giáo dục, khoa học – công nghệ.
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Giảm chênh lệch giàu nghèo, đảm bảo công bằng xã hội.
Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Câu 4. Trình bày sự phân chia các nhóm nước trên thế giới. Vì sao các nước đang phát triển có chỉ số HDI thấp hơn nhóm nước phát triển?
a) Sự phân chia các nhóm nước trên thế giới
Dựa vào trình độ phát triển kinh tế – xã hội, chia thành:

Nhóm nước phát triển
(Hoa Kỳ, Nhật Bản, các nước Tây Âu, Ô-xtrây-li-a,…)
Nhóm nước đang phát triển
Gồm:

Các nước có thu nhập trung bình
Các nước kém phát triển
b) Vì sao các nước đang phát triển có chỉ số HDI thấp hơn?
Thu nhập bình quân đầu người thấp.
Giáo dục chưa phát triển, tỉ lệ mù chữ còn cao.
Y tế hạn chế, tuổi thọ trung bình thấp.
Thiếu việc làm, nghèo đói còn phổ biến.
Cơ sở hạ tầng và phúc lợi xã hội chưa đáp ứng nhu cầu.
👉 Trong khi đó, các nước phát triển có thu nhập cao, giáo dục và y tế tiên tiến, nên HDI rất cao.