Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Thắng lợi này là kết quả của việc tận dụng triệt để thời cơ "nghìn năm có một" dưới sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
1. Hoàn cảnh diễn ra Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945
Hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ hội tụ đủ cả yếu tố khách quan và chủ quan cực kỳ thuận lợi:
a. Điều kiện khách quan (Thời cơ thuận lợi)
- Trên thế giới: Phát xít Đức, Ý bị tiêu diệt ở châu Âu. Tại châu Á, ngày 15/8/1945, Nhật Bản đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim hoang mang, cực độ lo sợ.
- Đây là "thời cơ vàng": Kẻ thù cũ (Nhật) đã ngã ngựa, kẻ thù mới (Thực dân Pháp và quân Đồng minh) chưa kịp đặt chân vào Đông Dương. Một khoảng trống quyền lực xuất hiện.
b. Điều kiện chủ quan (Sự chuẩn bị của ta)
Lực lượng cách mạng đã qua 15 năm chuẩn bị (từ năm 1930) và qua 3 cuộc tập dượt lớn (1930-1931, 1936-1939, 1939-1945).
- Quần chúng nhân dân đã sẵn sàng, lực lượng vũ trang đã lớn mạnh, các căn cứ địa cách mạng được mở rộng.
- Đảng và nhân dân ta đồng lòng, quyết tâm giành độc lập.
2. Chứng minh sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Sự lãnh đạo sáng suốt thể hiện qua việc chọn đúng thời điểm, phương pháp và chiến lược hành động:
a. Nhạy bén trong việc nhận định và chớp thời cơ
+ Khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), Đảng ra ngay chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta", xác định kẻ thù duy nhất lúc này là phát xít Nhật.
+ Khi Nhật đầu hàng, Đảng lập tức họp Hội nghị toàn quốc tại Tân Trào (13-15/8) và Đại hội quốc dân Tân Trào (16/8) để quyết định Tổng khởi nghĩa.
+ Quyết đoán: Nếu khởi nghĩa sớm hơn (khi Nhật còn mạnh) hoặc muộn hơn (khi quân Đồng minh đã vào), chúng ta sẽ gặp khó khăn gấp bội. Hồ Chí Minh đã nói: "Dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập".
b. Chuyển hướng chỉ đạo chiến lược linh hoạt
+ Đảng đã chuyển từ đấu tranh chính trị, đòi quyền dân sinh dân chủ sang đấu tranh vũ trang, lấy nhiệm vụ giải phóng dân tộc làm hàng đầu.
+ Kết hợp nhuần nhuyễn giữa khởi nghĩa ở nông thôn và thành thị. Việc chọn các đô thị lớn (Hà Nội, Huế, Sài Gòn) làm điểm đột phá đã gây vang dội và khiến quân thù tê liệt hoàn toàn.
c. Tập hợp sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân
+ Thành lập Mặt trận Việt Minh, thu hút mọi tầng lớp, giai cấp, tôn giáo vào sự nghiệp chung.
+ Chính sách của Đảng vô cùng thực tế (ví dụ: khẩu hiệu "Phá kho thóc Nhật giải quyết nạn đói") đã đánh đúng vào nguyện vọng của nhân dân, tạo ra làn sóng cách mạng mạnh mẽ.
d. Bài bản trong việc giành và giữ chính quyền
+ Cách mạng diễn ra thần tốc nhưng ít đổ máu nhờ nghệ thuật sử dụng sức mạnh chính trị của quần chúng áp đảo quân thù.
+ Ngay sau khi giành chính quyền, ngày 2/9/1945, Hồ Chí Minh đọc Bản Tuyên ngôn Độc lập, khẳng định vị thế pháp lý của Việt Nam trước thế giới, tạo tiền đề để đối phó với những khó khăn sau đó.
=> Kết luận: Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám là minh chứng cho trí tuệ và bản lĩnh của Đảng. Việc nắm bắt được "Thời - Thế - Lực" đã giúp một dân tộc nhỏ bé bẻ gãy xiềng xích của thực dân và phát xít.

1. Hoàn cảnh diễn ra cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945

Cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 diễn ra trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều biến chuyển quan trọng. Trên thế giới, Japan thất bại và đầu hàng Đồng minh trong World War II, làm cho chính quyền tay sai ở Đông Dương rơi vào khủng hoảng. Ở trong nước, phong trào cách mạng của nhân dân phát triển mạnh, lực lượng cách mạng đã được chuẩn bị từ trước. Tình hình đó tạo ra thời cơ thuận lợi để nhân dân đứng lên giành chính quyền trên cả nước.

2. Chứng minh sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh

Sự lãnh đạo đúng đắn của Communist Party of Vietnam và Hồ Chí Minh được thể hiện ở các điểm sau:

Xác định đúng thời cơ cách mạng: Khi Nhật đầu hàng, Đảng và Hồ Chí Minh đã kịp thời nhận ra thời cơ thuận lợi để phát động tổng khởi nghĩa.
Đề ra chủ trương đúng đắn: Đảng quyết định phát động tổng khởi nghĩa trong cả nước, kêu gọi toàn dân đứng lên giành chính quyền.
Tổ chức và lãnh đạo chặt chẽ: Thành lập Ủy ban khởi nghĩa, ban bố lệnh tổng khởi nghĩa và chỉ đạo nhân dân nổi dậy ở nhiều nơi.
Đoàn kết và phát huy sức mạnh toàn dân: Đảng đã tập hợp được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng.
Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt đó, nhân dân Việt Nam đã giành thắng lợi trong August Revolution, dẫn đến việc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Declaration of Independence of Vietnam tại Ba Đình Square ngày 2/9/1945, khai sinh nước Democratic Republic of Vietnam.