Trong vật lý và đời sống, ngăn chặn đường truyền âm là phương pháp sử dụng các vật liệu hoặc kết cấu đặc biệt để làm gián đoạn sự lan truyền của sóng âm, không cho âm thanh truyền từ nguồn đến tai người nghe.
- Dưới đây là các ví dụ điển hình phân theo từng môi trường cụ thể:
1. Trong đời sống hằng ngày
- Đây là những ví dụ gần gũi nhất mà chúng ta thường thấy để tạo không gian yên tĩnh:
+ Cửa kính hai lớp (kính hộp): Giữa hai lớp kính có một khoảng chân không hoặc khí trơ. Vì âm thanh truyền rất kém trong chân không, sóng âm bị chặn lại đáng kể.
+ Tường cách âm: Trong các phòng karaoke hoặc rạp chiếu phim, người ta xây tường dày hoặc sử dụng các vật liệu như xốp, bông thủy tinh, nhung để lót bên trong tường. Những vật liệu xốp, có nhiều lỗ rỗng này sẽ hấp thụ và ngăn không cho âm thanh truyền ra ngoài.
+ Đóng kín cửa: Khi nhà ở gần mặt đường ồn ào, việc đóng kín cửa gỗ hoặc cửa kính chính là một biện pháp ngăn chặn đường truyền âm thanh từ xe cộ vào nhà.
2. Trong kỹ thuật và giao thông
- Để giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn ở quy mô lớn hơn:
+ Dải cây xanh: Trồng nhiều cây xanh quanh nhà máy, bệnh viện hoặc dọc đường cao tốc. Lá cây và thân cây có tác dụng phản xạ và tán xạ âm thanh theo nhiều hướng khác nhau, làm giảm cường độ âm truyền tới khu dân cư.
+ Tấm chắn ồn trên đường cao tốc: Những tấm bảng lớn bằng nhựa đặc biệt hoặc kim loại được dựng dọc hai bên đường cao tốc đoạn đi qua khu dân cư để phản xạ âm thanh ngược lại phía đường.
3. Bảo vệ cá nhân
- Khi con người phải làm việc trong môi trường có tiếng ồn cực lớn:
+ Chụp tai chống ồn (Ear defenders): Những người công nhân làm việc ở sân bay hoặc công trường thường đeo chụp tai. Lớp vật liệu cách âm bên trong chụp tai ngăn chặn sóng âm truyền trực tiếp vào màng nhĩ.
=> Tóm tắt cơ chế
- Để ngăn chặn đường truyền âm hiệu quả, người ta thường dùng 2 cơ chế:
+ Phản xạ âm: Dùng bề mặt cứng, phẳng để sóng âm bật ngược lại (ví dụ: tường gạch, tấm kim loại).
+ Hấp thụ âm: Dùng vật liệu mềm, xốp, có nhiều kẽ hở để sóng âm bị giữ lại và tiêu biến (ví dụ: rèm vải, mút xốp).