Vị trí địa lý nằm giữa hai đường chí tuyến: Đại bộ phận lãnh thổ châu Phi nằm trong khu vực nội chí tuyến (khoảng vĩ độ (30°B) đến (30°N), đây là nơi thống trị của các khối áp cao chí tuyến khô nóng, khiến lượng mưa rất thấp.Kích thước lục địa rộng lớn, hình khối: Châu Phi là một khối lục địa khổng lồ với ít các vịnh biển ăn sâu vào đất liền. Điều này khiến ảnh hưởng điều hòa của biển không thể vào sâu trong nội địa, dẫn đến tính chất khô hạn khắc nghiệt.Ảnh hưởng của các dòng biển lạnh ven bờ: Các dòng biển lạnh như dòng biển Canari (Bắc Phi) hay dòng biển Benguela (Nam Phi) chạy sát bờ biển làm hơi nước ngưng tụ ngoài khơi, ngăn cản hơi ẩm từ biển vào đất liền, gây khô hạn và hình thành các hoang mạc lan sát ra biển.Gió Tín phong khô nóng: Khu vực này thường xuyên chịu ảnh hưởng của gió Tín phong thổi từ lục địa Á - Âu sang (ở Bắc Phi), mang theo tính chất khô hạn và ít gây mưa.Địa hình cao nguyên khổng lồ: Toàn bộ châu lục được coi là một cao nguyên lớn với các bồn địa, ngăn cản gió ẩm thổi vào từ đại dương. Nhờ sự cộng hưởng của các yếu tố trên, châu Phi sở hữu hoang mạc lớn nhất thế giới là Sahara ở phía Bắc và các hoang mạc khác như Kalahari, Namib ở phía Nam.