1. Hệ thống khoa cử Trung Quốc: Cội nguồn của mọi kỳ thi (Năm 605 – 1905)
Trước khi hệ thống này ra đời, người ta làm quan chủ yếu nhờ vào mối quan hệ cha truyền con nối hoặc dòng tộc giàu có. Triều đại nhà Tùy (năm 605) quyết định thay đổi điều này bằng cách tạo ra Khoa cử – hệ thống thi tuyển công chức đầu tiên trên thế giới.
Sự khắc nghiệt tột cùng: Kỳ thi này diễn ra trong các "trại thi" biệt lập. Thí sinh được phát cho một gian buồng nhỏ chỉ vừa đủ ngồi và đặt một tấm ván làm bàn. Họ phải ăn, ngủ, và đại tiểu tiện ngay tại chỗ trong suốt 3 ngày 3 đêm để làm bài thi.
Nội dung thi: Thí sinh phải thuộc lòng các tác phẩm kinh điển của Nho giáo, viết các bài luận phức tạp (gọi là văn bát cổ) và làm thơ.
Áp lực đè nặng: Tỷ lệ đỗ cực kỳ thấp, thường dưới 1% đến 2%. Có những người đi thi từ lúc tóc còn xanh cho đến khi đầu bạc trắng vẫn trượt. Hệ thống này sau đó đã lan rộng sang các nước đồng văn, bao gồm cả Việt Nam và Triều Tiên.

2. Sự chuyển dịch sang phương Tây và sự xuất hiện của Cambridge (Thế kỷ 18)
Trước thế kỷ 18, các trường đại học ở châu Âu như Oxford hay Cambridge chủ yếu đánh giá sinh viên bằng hình thức thi vấn đáp (Oral exam). Sinh viên sẽ đứng trước một hội đồng giáo sư và tranh biện trực tiếp bằng tiếng Latinh.
Bước ngoặt năm 1710: Đại học Cambridge (Anh) bắt đầu áp dụng hình thức thi viết bài trên giấy để đánh giá sinh viên ngành Toán.
Lý do thay đổi: Số lượng sinh viên tăng lên khiến việc thi vấn đáp từng người trở nên quá tải. Thi viết giúp tiết kiệm thời gian, lưu lại bằng chứng để chấm điểm và giảm thiểu sự thiên vị cá nhân của các vị giám khảo.

3. Horace Mann và cuộc cách mạng trường công tại Mỹ (Thế kỷ 19)
Vào những năm 1840, Horace Mann – một luật sư kiêm chính trị gia đầy tâm huyết – giữ chức Bộ trưởng Giáo dục bang Massachusetts (Mỹ). Ông nhận thấy chất lượng dạy học ở các trường công lập vô cùng hỗn loạn, không có một tiêu chuẩn chung nào để biết trường nào dạy tốt, trường nào dạy kém.
Giải pháp của Mann: Ông đề xuất tất cả các trường học phải tổ chức các bài kiểm tra viết định kỳ với cùng một bộ đề cho học sinh.
Tác động xã hội: Hành động này biến bài kiểm tra từ một công cụ "đánh giá cá nhân" thành một công cụ quản lý hệ thống. Nó giúp chính phủ đo lường được hiệu quả của giáo viên và trường học, từ đó phân bổ ngân sách hợp lý. Đây chính là mô hình trường học hiện đại mà chúng ta đang học ngày nay.

4. Frederick J. Kelly và sự ra đời của trắc nghiệm (Thế kỷ 20)
Khi Thế chiến thứ nhất bùng nổ, quân đội Mỹ cần tuyển chọn và phân loại hàng triệu binh lính trong một thời gian ngắn. Việc chấm các bài luận viết tay tốn quá nhiều nhân lực và thời gian.
Phát minh năm 1914: Nhà giáo dục Frederick J. Kelly đã phát minh ra "Bài kiểm tra lựa chọn đa phương án" (Multiple-choice test).
Sự mâu thuẫn trớ trêu: Bản thân Kelly tạo ra trắc nghiệm như một giải pháp tình thế trong thời kỳ khủng hoảng để đánh giá tư duy nhanh. Tuy nhiên, sau chiến tranh, các doanh nghiệp và tổ chức giáo dục (như hội đồng thi SAT) đã "nghiện" hình thức này vì nó quá tiện lợi và có thể chấm bằng máy đục lỗ. Kelly sau này đã vô cùng hối hận và lên tiếng chỉ trích chính phát minh của mình, ông cho rằng trắc nghiệm đang giết chết tư duy sáng tạo của học sinh.